fa ارائه مدل ماکروارگونومی برای ارتقای تاب‌آوری امنیت سایبری با هدف کاهش ریسک مالی در بانکداری دیجیتال: مطالعه آمیخته ماکروارگونومی و ارگونومی مشارکتی Macro Ergonomics and Participatory Ergonomics پژوهشي Research <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#990099"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">اهداف: </span></span></span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">با گسترش فزاینده بانکداری دیجیتال، تهدیدات سایبری به نوعی ریسک مالی و عملیاتی بزرگ تبدیل شده‌اند. این پژوهش با هدف طراحی مدلی مبتنی&rlm;بر اصول ماکروارگونومی، برای تقویت تاب‌آوری امنیت سایبری به‌منظور کاهش ریسک مالی در صنعت بانکداری دیجیتال انجام شد.</span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#990099"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">روش ‌‌‌کار: </span></span></span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">این پژوهش با رویکرد ترکیبی انجام شد. در فاز کیفی، با پانزده نفر خبره مصاحبه و داده‌ها با تحلیل تماتیک بررسی شد. در فاز کمی، مدل مفهومی حاصل از طریق پرسش&rlm;نامه‌ای محقق‌ساخته روی نمونه‌ای شامل ۳۸۷ نفر از کارکنان بانک‌ها آزمون شد. تحلیل داده‌ها و ارزیابی مدل نهایی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">SEM</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">) در نرم‌افزار</span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="color:black">LISREL</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">صورت گرفت</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">.</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#990099"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">یافته‌ها: </span></span></span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">تحلیل کیفی به شناسایی ۵ مضمون اصلی و ۳۲ مضمون فرعی منجر شد که ابعاد مدل را تشکیل دادند: زیرسیستم فنی ـ ابزاری، انسانی ـ روان‌شناختی، سازمانی ـ ساختاری، عوامل محیطی ـ نظارتی و تاب‌آوری امنیت سایبری</span></span></span><span style="color:#000000;"><span lang="AR-SA"> (پیامد). نتایج آزمون مدل کمی نشان داد که مدل برازش مطلوبی دارد </span></span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">(</span><span dir="LTR">GFI=۰.۹۲, CFI=۰.۹۴, RMSEA=۰.۰۶۱, SRMR=۰.۰۵۷, CMIN/DF=۲.۴۱</span><span lang="FA">)</span></span></span></span><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:#000000;"><span lang="AR-SA">. هر چ</span></span><span style="color:black"><span lang="AR-SA"><span style="color:black">هار بُعد ماکروارگونومی تأثیر مثبت و معناداری در تاب‌آوری امنیت سایبری داشتند. در این میان، &laquo;زیرسیستم سازمانی-ساختاری&raquo; با ضریب مسیر استاندارد ۴۸/۰ بیشترین تأثیر را به خود اختصاص داد و به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین شناسایی شد</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">.</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#990099"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt">نتیجه‌گیری: </span></span></span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">مدل جامعه‌شناختی ـ فنی مبتنی‌بر ماکروارگونومی، چهارچوبی کارآمد برای تحلیل و تقویت تاب‌آوری امنیت سایبری در بانکداری دیجیتال ارائه می‌کند، به‌گونه‌ای که انتظار می‌رود افزایش تاب‌آوری سایبری، به کاهش ریسک‌های مالی نیز کمک کند. این نتیجه بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً فنی به نگرشی سیستمی و تعاملی میان انسان، فناوری و ساختار سازمانی تأکید می‌کند.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:14px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#990099"><span style="letter-spacing:-.1pt">Objectives: </span></span></b><span lang="EN"><span style="color:black">With the increasing expansion of digital banking, cyber threats have become a significant financial and operational risk. This study aimed to develop a model grounded in macro-ergonomic principles to enhance cybersecurity resilience and reduce financial risk in the digital banking industry.</span></span></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#990099"><span style="letter-spacing:-.1pt">Methods:</span></span></b><b> </b><span lang="EN"><span style="color:black">This study used a mixed-methods approach. In the qualitative phase, 15 experts were interviewed, and the data were examined using thematic analysis. In the quantitative phase, the resulting conceptual model was tested using a researcher-developed questionnaire administered to 387 bank employees. Data analysis and final model evaluation were performed using structural equation modeling (SEM) in LISREL software.</span></span></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black"><b><span style="color:#990099"><span style="letter-spacing:-.15pt">Results:</span></span></b> <span lang="EN"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.15pt">The qualitative analysis identified five main themes and 32 sub-themes that formed the dimensions of the model: technical-instrumental subsystem, human-psychological, organizational-structural, environmental-supervisory factors, and cybersecurity resilience (consequence). The results of the quantitative model test showed that the model had a good fit (minimum discrepancy function by degrees of freedom divided [CMIN/DF] = 2.41, goodness of fit index [GFI] = 0.92, comparative fit index [CFI] = 0.94, root mean square error of approximation [RMSEA] = 0.061, standardized root mean square [SRMR] = 0.057). All four macro-ergonomic dimensions had a positive and significant effect on cybersecurity resilience. Among them, the &quot;organizational-structural subsystem&quot; with a standardized path coefficient of 0.48 had the most critical impact and was identified as the strongest predictor.</span></span></span></span></span><br> <b><span style="color:#990099"><span style="letter-spacing:-.1pt">Conclusion:</span></span></b> <span lang="EN"><span style="color:black">The sociotechnical model based on macroergonomics provides an efficient framework for analyzing and strengthening cybersecurity resilience in digital banking, thereby helping reduce financial risks. This result emphasizes the need to transition from purely technical approaches to a systemic, interactive approach among humans, technology, and organizational structures.</span></span></span></span></span></div> امنیت سایبری, بانکداری دیجیتال, تاب‌آوری, رویکرد جامعه‌شناختی-فنی, ماکروارگونومی Cybersecurity, Digital banking, Macro-ergonomics, Resilience, Sociotechnical approach 307 317 http://journal.iehfs.ir/browse.php?a_code=A-10-7341-5&slc_lang=fa&sid=1 Nabi Omidi نبی امیدی nabiomidi@gmail.com 100319475328460019475 100319475328460019475 No Department of Management, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Hasan Ghanbarzadeh حسن قنبرزاده hasnaghanbarzadeh@gmiail.com 100319475328460019476 0009-0000-1410-5696 No Department of Information Technology Management, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران Mohsen Emami محسن امامی mohsenwmami@gmail.com 100319475328460019477 0009-0006-0809-7347 No Department of Information Technology Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران Mohammadreza Omidi محمدرضا امیدی mromidi_91@yahoo.com 100319475328460019478 100319475328460019478 Yes Department of Industrial Engineering, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران