مجله ارگونومی

مقایسه‌ی تأثیر مکانیسم‌های رایج در طراحی کمربند لگنی کوله‌پشتی کوهنوردی بر هماهنگی بین اندام‌های تنه و لگن حین راه رفتن

عباس فرجاد پزشک

اهداف: استفاده از کوله پشتی با کمربند لگن باعث محدود شدن حرکات لگن و اختلال در هماهنگی لگن و تنه می شود؛ لذا هدف این مطالعه مقایسه ی تأثیر مکانیسم های رایج در طراحی کمربند لگن در کوله پشتی کوهنوردی بر هماهنگی بین اندام های تنه و لگن طی راه رفتن بود.
روش کار: روش تحقیق از نوع نیمه تجربی بود و پژوهش درباره ی ۱۶ نفر از مردان انجام شد. از سه نوع کوله پشتی با کمربند لگن متفاوت استفاده شد. شرکت کنندگان کوله پشتی ها را با بار معادل ۱۳ کیلوگرم حمل کردند. برای بررسی هماهنگی از روش فاز نسبی پیوسته و تغییرپذیری آن استفاده شد. از آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و آزمون آنالیز واریانس با اندازه گیری مکرر برای مقایسه ی متغیرها در چهار حالت استفاده شد.
یافته ها: با توجه به نتایج، بین میزان هماهنگی در دو وضعیت بدون کوله پشتی و با کوله پشتی معمولی تفاوت وجود داشت؛ به طوری که هنگام حمل کوله پشتی معمولی، هماهنگی کاهش معناداری داشت (۰/۰۵P<). نتایج همچنین حاکی از این مطلب بود که تغییرپذیری در هماهنگی به دنبال استفاده از کوله پشتی های دارای کمربند لگن متحرک و فریم ضربدری نسبت به راه رفتن بدون کوله پشتی افزایش پیدا می کند (۰/۰۵P<).
نتیجه گیری: بر اساس یافته های موجود، کوله پشتی هایی که فریم متحرک ضربدری دارند با ایجاد آزادی حرکتی در دو اندام تنه و لگن، هماهنگی آنتی فاز بین این دو اندام را حفظ می کنند. همچنین، این کوله پشتی با افزایش تغییرپذیری در هماهنگی انعطاف پذیری بیشتری ایجاد می کند.

هوش فرهنگی: آشکارسازی تأثیر میانجی مسئولیت‌پذیری اجتماعی در زمینه‌ی رهبری معنوی و هویت اجتماعی در میان مدیران دانشگاهی

مدینه محمودی

اهداف: امروزه، سازمان های آموزشی به توسعه ی جوامع منجر می شوند و دانشگاه های هر کشور و رهبران آن ها در این زمینه نقش مهمی دارند؛ بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ویژگی های رهبری معنوی و هویت اجتماعی بر هوش فرهنگی با تأکید بر نقش میانجی مسئولیت پذیری اجتماعی درباره ی مدیران دانشگاه ارومیه انجام شد.
روش کار: روش پژوهش از نظر هدف توصیفی بود. جامعه ی آماری تمام مدیران دانشگاه ارومیه بودند (۱۵۱ نفر) که با توجه به محدود بودن جامعه ی آماری، کل جامعه در نقش نمونه ی آماری وارد مطالعه شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسش نامه های استاندارد هوش فرهنگی ایرلی و آنگ (۲۰۰۴)، مسئولیت پذیری اجتماعی کارول (۱۹۹۱)، رهبری معنوی فرای (۲۰۰۵) و هویت اجتماعی جنکینز (۱۹۹۶) استفاده شد. روایی ابزارها با تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی (مدل سازی معادلات ساختاری) و نرم افزارهایSPSS۲۸ و lisrel ۸/۱ استفاده شد.
یافته ها: نتایج پژوهش حاکی از تأثیر مثبت و معنادار ویژگی های رهبری معنوی بر هوش فرهنگی مدیران دانشگاه ارومیه است. همچنین، هویت اجتماعی بر هوش فرهنگی این مدیران تأثیر مثبت و معناداری دارد. ویژگی های رهبری معنوی و هویت اجتماعی به طور مستقیم بر مسئولیت پذیری اجتماعی مدیران دانشگاه ارومیه تأثیر می گذارد که این مسئولیت پذیری به سهم خود بر هوش فرهنگی آن ها اثرگذار است. علاوه بر این، ویژگی های رهبری معنوی و هویت اجتماعی به طور غیرمستقیم و با میانجی گری مسئولیت پذیری اجتماعی بر هوش فرهنگی مدیران دانشگاه ارومیه تأثیر می گذارد.
نتیجه گیری: با ارتقای ویژگی های رهبری معنوی و هویت اجتماعی مدیران دانشگاه ارومیه، که بر هوش فرهنگی مدیران تأثیر می گذارد، می توان عملکرد دانشگاه را ارتقا داد و همچنین، مسئولیت پذیری کارمندان افزایش پیدا خواهد کرد.

ارزیابی شکایت از اختلالات اسکلتی عضلانی در دانشجویان علوم پزشکی: پیامدی مرتبط با گسترش آموزش مجازی طی دوران کووید 19

آرام تیرگر

اهداف: نظر به اینکه کار با لوازم آموزش الکترونیک در دوران کووید ۱۹ به طور چشمگیری افزایش یافت، هدف از این پژوهش بررسی شکایات درباره اختلالات اسکلتی عضلانی بواسطه استفاده از لوازم الکترونیک در زمان آموزش مجازی بوده است.
روش کار: این مطالعه به صورت مقطعی بر گروهی از دانشجویان ۴ سال نخست دانشگاه علوم پزشکی بابل که دروس آن ها بیشتر به صورت مجازی ارائه شده بود، انجام پذیرفت. ابزار جمع آوری داده ها شامل فرم اطلاعات فردی و پرسش نامه استاندارد نوردیک بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS۲۲ و آزمون های آماری مناسب مانند مجذور کای انجام شد. سطح معنـاداری ۰/۰۵ در نظر گرفته شد.
یافته ها: داده های حاصل از ۳۱۸ دانشجو نشان داد که ۸۳/۶% آنان طی سال ۱۴۰۱ از درد در سیستم اسکلتی عضلانی حداقل در یکی از نواحی بدن شکایت داشتند. بیش از ۲۱% از آنان ناگزیر به مصرف دارو، ۱۹/۹% نیازمند مراجعه به پزشک و ۴/۱% به ناچار از خدمات فیزیوتراپی استفاده کردند. همچنین، میزان شکایت از درد و ناراحتی در سیستم اسکلتی عضلانی طی یک هفته گذشته و یک سال گذشته با میزان استفاده از لوازم آموزش مجازی دارای ارتباط مستقیم و معنادار آماری بود (۰/۰۰۱P≤).
نتیجه گیری: گسترش آموزش مجازی در دانشگاه ها و بواسطه آن، استفاده طولانی و مداوم از لوازم آموزش الکترونیک در افزایش میزان شکایت از اختلالات اسکلتی عضلانی در دانشجویان موثر است. البته نداشتن فعالیت بدنی منظم، مصرف دخانیات، سطح بالای استرس، بی خوابی و خستگی در میان دانشجویان علوم پزشکی نیز از دیگر عوامل موثر شناخته شده اند.

بررسی توانایی شناختی پرستاران پس از فعالیت در بخش‌های عفونی بیماری‌های واگیردار در بیمارستان

نیلوفر چینی ساز

اهداف: حجم کاری زیاد، نوبت کاری، خطر ابتلا به بیماری و بار روانی ناشی از احتمال انتقال آن به دیگران می تواند موقعیت های چالش برانگیز و استرس زا را برای پرستاران ایجاد کند. در این مطالعه عملکرد شناختی پرستاران، قبل و بعد از کار در بخش های عفونی کووید-۱۹برای درک آثار بالقوه بررسی شد.
روش کار: ۲۵۰ نفر از پرستاران بیمارستان های شهر اهواز، در سال ۱۴۰۰ که بیشتر از ۲ سال سابقه کار داشتند و تا به حال در بخش هایی که در تماس مستقیم با بیماران مبتلا به کووید-۱۹ باشند فعالیت نداشتند، وارد مطالعه شدند. از شرکت کنندگان خواسته شد که پرسش نامه ارزیابی توانایی های شناختی را قبل از شروع به فعالیت در بخش های کووید-۱۹ و پس از گذشت دو ماه از فعالیت خود دوباره تکمیل کنند. نتایج قبل و بعد از کار در بخش های کووید-۱۹ بیمارستان با استفاده از آزمون تی زوجی مقایسه شدند.
یافته ها: نمره توانایی شناختی پس از کار در سیستم مراقبت بهداشتی کووید-۱۹ به طور قابل توجهی کاهش یافت (اختلاف میانگین ± انحراف معیار: ۱۲/۰۰±۲۳/۹۲، ۰/۰۰۱p<). امتیاز همه خرده مقیاس های توانایی شناختی به جز شناخت اجتماعی (اختلاف میانگین ± انحراف معیار: ۲/۴۳±۳/۰۳، ۰/۰۰۱p<) نیز پس از کار در بخش های کووید-۱۹ کاهش یافت.
نتیجه گیری: کار در بخش های عفونی کووید-۱۹ منجر به کاهش توانایی های شناختی پرستاران می شود. از آنجایی که ضعیف شدن توانایی های شناختی پرستاران نقش قابل توجهی برای کیفیت اقدام های مراقبتی از بیماران دارد، ضروری است اقدام های لازم برای بهبود شرایط کاری آن ها به منظور ارتقای توانمندی های شناختی در اولویت قرار گیرد.

بررسی ارتباط بین جذّابیت بصری صفحات تولید محتوا با میزان پایبندی کاربران در یک شبکه اجتماعی منتخب

مهناز صارمی

اهداف: پایبندی کاربر به احساس تعلّق و رضایت فرد هنگام تعامل با فنّاوری های دیجیتال اشاره دارد. جذّابیت بصری با ویژگی هایی چون سادگی و تنوّع در طراحی محصولات و استراتژی های فروش آنلاین مهم است. این مطالعه به بررسی ارتباط بین جذّابیت بصری و پایبندی کاربران در یک شبکه اجتماعی منتخب پرداخته است.
روش کار: این مطالعه توصیفی تحلیلی هم بستگی است که به بررسی جذّابیت دو صفحه با محتوای مشابه آموزشی، ولی با معیارهای جذّابیت متفاوت در یکی از شبکه های اجتماعی می پردازد. صفحه محقّق ساخته، شامل استانداردهای جذّابیت بیشتری نسبت به صفحه پایه است. داده ها ازطریق پرسش نامه های آنلاین جمع آوری و در نرم افزار SPSS تحلیل شدند.
یافته ها: در این مطالعه ۱۱۶ نفر شرکت کردند که ۹۱ نفر (۷۸/۴ درصد) خانم بودند و میانگین سنّی آن ها ۲/۵۴ ±۲۶/۸ سال بود. بیشترین سهم در تحصیلات مربوط به افراد دارای مدرک کارشناسی (۵۷/۸ درصد) بود. میانگین امتیاز جذّابیت بصری صفحات تولید محتوای محقّق ساخته و پایه به ترتیب ۹۵/۹۲ و ۸۴/۹ بود که نشان دهنده جذّابیت بصری بیشتر صفحه محقّق ساخته است. همچنین، امتیاز پایبندی کاربر برای صفحات محقّق ساخته و پایه به ترتیب ۱۰۷/۹ و ۱۰۰/۰۲ بود. هم بستگی مثبت و معناداری بین جذّابیت بصری و پایبندی کاربر در دو صفحه وجود داشت (۰/۰۰۱P<)، ارتباط معناداری بین جنسیت و سطح تحصیلات با این مقیاس ها مشاهده نشد (۰/۰۵P>).
نتیجه گیری: این مطالعه نشان می دهد که جذّابیت بصری صفحات تولید محتوای مجازی تأثیر معناداری بر پایبندی کاربران دارد. این یافته اهمیت رعایت معیارهای جذّابیت در طراحی محتوا را تأکید می کند و می تواند برای طراحان محتوا، مدیران و صاحبان کسب وکارها مفید باشد.

درک پیوند بین تبادل رهبر - عضو و پرزنتیسم سازمانی: تحلیل نقش کلیدی تعهد سازمانی در محیط‌های دانشگاهی

محسن نظرزاده زارع

اهداف: ظهور پرزنتیسم در محیط سازمانی می تواند پیامدهای منفی زیادی به همراه داشته باشد. یکی از نکات کلیدی در این زمینه این است که کیفیت تبادل رهبر - عضو می تواند بر افزایش یا کاهش پدیده پرزنتیسم تاثیر بگذارد. همچنین، تعهد سازمانی نیز با پرزنتیسم ارتباط معناداری دارد؛ بنابراین، پژوهش حاضر به تحلیل رابطه بین تبادل رهبر - عضو و پرزنتیسم سازمانی کارکنان دانشگاه از طریق نقش میانجی تعهد سازمانی می پردازد.
روش کار: برای نیل به این مقصود، از روش توصیفی - همبستگی با تکیه بر مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعه پژوهش حاضر شامل همگی کارکنان زن و مرد دانشگاه ملایر به تعداد ۱۴۵ نفر بود که با توجه به تعداد کم آن ها، برای انتخاب نمونه ها از روش سرشماری استفاده شد. برای گردآوری اطلاعات در این پژوهش از سه پرسش نامه تبادل رهبر - عضو، پرزنتیسم سازمانی و تعهد سازمانی استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده های پژوهش نیز از آمار توصیفی و آمار استنباطی در دو نرم افزار SPSS نسخه ۲۳ و SMART PLS نسخه ۳ استفاده شد.
یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که تبادل رهبر - عضو بر پرزنتیسم سازمانی با ضریب مسیر (۰/۲۷۱-)، تبادل رهبر - عضو بر تعهد سازمانی با ضریب مسیر (۰/۵۸۵) و تعهد سازمانی بر پرزنتیسم سازمانی با ضریب مسیر (۰/۲۸۶-) در سطح (۰/۰۱) معنادار است. همچنین اثر غیرمستقیم تبادل رهبر - عضو بر پرزنتیسم سازمانی با نقش میانجی تعهد سازمانی، با مقدار آماره سوبل (۲/۶۲۷) در سطح (۰/۰۵) معنادار است.
نتیجه گیری: نتیجه‏ کلی این پژوهش نشان داد که بهبود تبادل رهبر - عضو و همچنین افزایش تعهد سازمانی می تواند به کاهش پرزنتیسم سازمانی در محیط دانشگاه منجر شود.

تحلیل محتوا و مضمون مقالات منتشرشده در مجلّه Journal of Applied Ergonomics طی سال‌های 2014 الی 2023

نرمین حسن زاده رنگی

اهداف: علم سنجی به عنوان حوزه ای از پژوهش، به بررسی و تحلیل روندها و الگوهای علمی در مجلاّت علمی مختلف می پردازد. هدف از این مطالعه تحلیل محتوای مقالات منتشرشده ده سال اخیر در مجلّه معتبر Journal of Applied Ergonomics و تعیین الگوی توزیع مقالات برحسب مضامین استخراج شده است.
روش کار: با استفاده از روش تحلیل محتوای مستقیم، تعداد ۲۱۴۸ مقاله منتشرشده ۱۰ ساله اخیر از وبگاه مجلّه Journal of Applied Ergonomics استخراج و برحسب موضوع، ملّیت نویسندگان و سال انتشار دسته بندی شدند. جهت دسته بندی های موضوعی مقالات، از دسته بندی موجود مقالات منتشرشده و طرح واره درخت موضوعی وبگاه ارسال مقاله مجلاّت منتخب بین المللی و از نرم افزار EXCEL ۲۰۲۱ جهت آماده سازی و تحلیل داده ها استفاده شد.
یافته ها: از میان ۲۲ مضمون استخراج شده، سه مضمون اصلی شامل «وضعیت فیزیوسایکولوژی و فاکتورهای شغلی»، «تعامل انسان ماشین، تعامل انسان کامپیوتر»، و «طراحی محصول و خدمات ارگونومیک» حدود ۵۰ درصد واریانس مقالات منتشرشده در این مجلّه معتبر موردمطالعه را تبیین می کنند. دراین میان، تمرکز ویژه ای به مضمون «وضعیت فیزیوسایکولوژی و فاکتورهای شغلی» وجود دارد. موضوعات «وضعیت فیزیوسایکولوژی و فاکتورهای شغلی»، «تعامل انسان ماشین، تعامل انسان کامپیوتر» و «طراحی محصول و خدمات ارگونومیک» در سال های اخیر بیش ازپیش سیر صعودی داشته اند. همچنین، نویسندگان ایالات متّحده آمریکا با 25/84 درصد فراوانی بیشترین سهم را در انتشار مقالات این مجلّه به خود اختصاص داده اند.
نتیجه گیری: چهارچوب مضمونی و الگوی انتشار استخراج شده در این مطالعه می تواند در برنامه ریزی آموزشی و تحقیقاتی حوزه بهداشت حرفه ای دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و سازمان های مرتبط به کار رود.

تحلیل کیفی عوامل موثر بر عملکرد بهینه رانندگان اتوبوس شهری از منظر سیستم‌های کاری: رویکردی ترکیبی از ارگونومی و رفتار انسانی

رضا کاظمی

اهداف: مطالعه کیفی حاضر با هدف درک عوامل موثر بر عملکرد بهینه رانندگان اتوبوس با استفاده از رویکرد ارگونومی کلان و مدل سیستم های کاری انجام شد. این موضوع مهم است؛ زیرا به شکاف های قابل توجهی در ادبیات موجود درباره عوامل ارگونومیک و سازمانی موثر بر عملکرد راننده پرداخته است.
روش کار: در این مطالعه سیزده مصاحبه عمیق با رانندگان اتوبوس انجام شد. تجزیه و تحلیل محتوای کیفی داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA۲۰۲۰ پس از جمع آوری داده ها انجام شد. کدها بر اساس نه دسته از عوامل موثر بر عملکرد، مربوط به پنج مولفه سیستم کاری که عبارتند از: سازمانی، فردی، محیطی، وظیفه و فناوری استخراج شده اند.
یافته ها: تجزیه و تحلیل نشان داد که کارکنان عملکرد پایین را بیشتر به دلیل مشکلات ساختاری سازمانی و ویژگی های مدیریتی گزارش کرده اند. این یافته ها نقش حیاتی عوامل سازمانی را در عملکرد راننده برجسته می کند.
نتیجه گیری: نتایج نشان دهنده آن است که مداخلات ارگونومیک با هدف قرار دادن مسائل ساختاری سازمانی و شیوه های مدیریتی می تواند عملکرد و رضایت رانندگان اتوبوس را به طور قابل توجهی بهبود بخشد. بینش به دست آمده از این تحقیق می تواند مداخلات عملی را برای بهبود شرایط کاری و عملکرد کلی این گروه شغلی ارائه دهد. این یافته ها با ارائه مسیری نوین به منظور تقویت سیستم کاری برای پشتیبانی بهتر از عملکرد راننده، کمک می کنند.