مجله ارگونومی

مطالعه میدانهای الکترومغناطیس تلفن های همراه متداول و برخی علائم خود گزارش شده کاربران

رستم گلمحمدی

مقدمه: امروزه انجام بسیاری از فعالیتها مستلزم استفاده مؤثری از تلفن همراه و مواجهه با آن می باشد. با توجه به اهمیت موضوع و ابهامات مطرح شده در مورد اثرات آنها، هدف این تحقیق بررسی میدانهای الکترومغناطیس گوشیهای همراه متداول و ارتباط کمیات مورد سنجش آنها با برخی علائم سلامتی کاربران می باشد. مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی تحلیلی و مقطعی، بر روی 80 نفر دانشجویان و کارکنان دانشگاه علوم پزشکی همدان در سال 1391 انجام شد. برای اندازه گیری میدان الکتریکی، مغناطیسی و چگالی توان تلفنهای همراه از دستگاه Electro Smag meter 593 استفاده گردید و برخی علائم سلامتی کاربران نیز با پرسشنامه ثبت گردید. تحلیل آماری داده ها با استفاده از SPSS 11.5 و آزمونهای ANOVA , T-Test و مجذورکای انجام شد. یافته ها: در همه گوشیهای مورد مطالعه کمیات مورد سنجش (شدت میدان الکترکی، مغناطیسی و چگالی توان) در حالت مکالمه بالاترین مقدار بود. میانگین چگالی توان گوشیها در هنگام مکالمه از لحاظ آماری اختلاف معنی داری با هم داشتند)001/0 (P=. بین مقادیر شدت میدان مغناطیسی هنگام مکالمه با گوشی با سردرد و اضطراب کاربران و همچنین بین مقادیر چگالی توان در شرایط مذکور و کم خوابی ارتباط معنی دار آماری وجود داشته است (به ترتیب 02/0P= و 03/0 P=و 002/0P=). نتیجه گیری: هرچند در این تحقیق ارتباط بین برخی علائم اثرات خود اظهار شده و شدت میدانهای الکترومغناطیس تلفن همراه مورد تایید قرار گرفت، که این نتایج همسو با سایر نتایج مطالعات مشابه می باشد لیکن نمی توان به طور مطلق این علائم را به استفاده از گوشی ها نسبت داد لذا توصیه می گردد جوانب احتیاط از جمله کاهش مواجهه با تشعشعات تلفنهای همراه در هنگام استفاده از آنها و انتخاب گوشیهای ایمن تر رعایت گردد تا از ایجاد عوارض احتمالی ناشی از آن پیشگیری گردد.

بررسی تناسب ابعاد آنتروپومتری دانش‌آموزان پسر دوره ابتدایی با ابعاد میز و نیمکت‌های موجود در مدارس

رسول احمدی

چکیده: زمینه و هدف: با توجه به نقش اساسی میز و نیمکت های مناسب در نشستن دانش آموزان با پوسچر صحیح و این که میز و نیمکت های غیر ارگونومیک باعث پوسچر نامناسب شده و کمردرد، گردن درد، عدم تمرکز و ناراحتی به وجود می آورند. این مطالعه به بررسی تطابق ابعاد آنتروپومتری دانش آموزان با میز و نیمکت های موجود در مدارس ابتدایی شهر همدان می پردازد. روش بررسی: در این مطالعه 600 نفر از دانش آموزان مدارس ابتدایی شهر همدان مورد بررسی قرار گرفتند و علاوه بر قد و وزن آن ها ابعاد آنتروپومتری شامل ارتفاع شانه، ارتفاع آرنج، ارتفاع زانو، ارتفاع رکبی، طول باسن- رکبی و پهنای باسن آن ها اندازه گیری شد. سپس تناسب ابعاد میز و نیمکت موجود در مدارس همدان با اندازه‎های ارگونومیک محاسبه شده، مقایسه شد. یافته ها: نتایج نشان داد که ابعاد میز و نیمکت موجود شامل ارتفاع نشستگاه، عمق نشستگاه، ارتفاع تکیه‎گاه، ارتفاع میز، ارتفاع زیرمیز، عرض نشستگاه در تمامی موارد با ابعاد آنتروپومتری دانش آموزان تناسب ندارد. این مطالعه نشان داد که با افزایش میزان عمق نشستگاه و کاهش ارتفاع نشستگاه در میز و نیمکت های طرح جدید میزان تناسب این میز و نیمکت ها نسبت به میز و نیمکت های طرح قدیم بهبود نسبی یافته است. نتیجه گیری: ابعاد میز و نیمکت های موجود در مدارس ابتدایی شهر همدان برای اکثر دانش آموزان مناسب نیست و باعث ایجاد پوسچر نامناسب و بروز مشکلات اسکلتی-عضلانی می شود.

بررسی تاثیر اختلالات اسکلتی – عضلانی و فعالیت فیزیکی بر کیفیت زندگی کارگران صنایع تولید قطعات خودرو

یوسف محمدیان

مقدمه: یکی از مشکلات اصلی در محیط های شغلی اختلالات اسکلتی- عضلانی می باشد. کیفیت زندگی یک مفهوم چند بعدی شامل توانایی عملکرد، سلامت و وضعیت روحی – روانی فرد است که عوامل مهم و متعددی نظیر وضعیت جسمی، روانی، عقیده فردی و ارتباطات اجتماعی بر آن تاثیر دارد. مطالعه حاضر با هدف تاثیر اختلالات اسکلتی عضلانی و فعالیت فیزیکی بر کیفیت زندگی در کارگران یک صنعت خودرو سازی انجام شده است. مواد و روش ها: در این مطالعه از بین 453 کارگر صنایع تولید قطعات خودرو، 140 کارگر به عنوان نمونه برای مطالعه انتخاب شد، برای تعیین اختلالات اسکلتی – عضلانی از پرسشنامه نوردیک، کیفیت زندگی از پرسشنامه کیفیت زندگیSF-36 و برای تعیین میزان فعالیت فیزیکی از پرسشنامه فعالیت فیزیکی استفاده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار16- SPSS و آزمونهای آمار توصیفی و آزمون همبستگی پیرسون تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد که بین شاخص های عملکرد جسمی ، محدودیت فعالیت در اثر مشکلات جسمی، درد جسمانی ، سرزندگی، سلامتی عمو می و خستگی با اختلالات اسکلتی – عضلانی همبستگی معنی داری وجود دارد (05/0 P<). بین فعالیت فیزیکی با کاهش اختلالات اسکلتی - عضلانی و متعاقب آن با افزایش کیفیت زندگی همبستگی معنی داری یافت شد (05/0 P<). بحث: فعالیت فیزیکی (ورزش منظم) آمادگی جسمانی کارگر را افزایش داده و احتمال ابتلا به اختلالات اسکلتی – عضلانی را کاهش داده و کیفیت زندگی را بالا خواهد برد.

شناسایی و ارزیابی خطاهای انسانی پرستاران بخش مراقبت‏های ویژه‏ قلب با استفاده از تکنیک CREAM

سعید بشیریان

مقدمه: رویدادهای نامطلوب آسیب‏ها و مشکلاتی هستند که بیش‏تر از بیماری اصلی، از مدیریت درمان منتج می‏شوند. اساساٌ بخش مراقبت‏های ویژه به عنوان مکان‏های قابل توجه خطاهای انسانی و رویدادهای نامطلوب قابل پیشگیری در سیستم مراقبت از سلامت هستند. مطالعه حاضر به منظور شناسایی و ارزیابی ماهیت و علل خطاهای انسانی در میان پرستاران بخش مراقبت‏های ویژه‏ قلب در یک بیمارستان آموزشی در شهر همدان انجام گرفت. مواد و روشها: این پژوهش به صورت کیفی و مقطعی و با استفاده از تکنیک CREAM انجام شد. در این مطالعه پس از آنالیز سلسله مراتبی وظایف پرستاری، برگه‏کار تکنیک CREAMاز طریق مشاهده، مصاحبه با پرستاران و بررسی اسناد مرتبط تکمیل گردید. ‏اطلاعات بدست آمده با استفاده از نرم‏ افزار SPSS-16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج: یافته‏ها نشان می‏دهد که بیشترین احتمال وقوع خطا در وظایف تنظیم و بکارگیری DC شوک در موارد ضروری، ثبت داده در سیستم جامع بیمارستانی، اعلام کد و شروع اقدامات احیاء قلب و ریه(CPR) به ترتیب با میزان احتمال کلی 02108/0، 02088/0و 02086/0 وجود دارد. کمترین احتمال وقوع خطا نیز بترتیب در وظایف تعیین نیازهای تغذیه ای و رژیم غذایی، گاواژ و انجام مراقبت‏های لازم و دادن داروهای خوراکی به ترتیب با میزان احتمال کلی 01100/0، 01013/0و 00966/0 بود. نتیجه‏گیری: اصلاح شیفت کاری پرستاران، ارائه آموزش‏های کاربردی و مداوم و هم‏چنین کاهش وظایف اضافی از مهم‏ترین راهکارهای پیشنهادی در بهبود شرایط موجود و در نتیجه کاهش نرخ خطاهای انسانی می‏باشند.

بررسی ارتباط بین فاکتورهای روانی – اجتماعی و حوادث شغلی در کارگران طرح اقماری دکل های نفتی شرکت ملی حفاری ایران

مجید معتمدزاده

زمینه و هدف: فاکتورهای روانی ـ اجتماعی در اغلب محیط های کاری وجود دارند که می توانند جنبه های مختلف سلامتی کارگران را تحت تاثیر قرار دهند. مشکلات روانی ـ اجتماعی می توانند منجر به اختلالات اسکلتی ـ عضلانی مرتبط با کار، افزایش ریسک بیماری های قلبی عروقی، تاثیر بر روی کیفیت زندگی کاری افراد، غیبت از کار، افسردگی، جنبه های مختلف سلامت افراد و جراحات و حوادث شغلی شوند. هدف مطالعه حاضر بررسی مشکلات روانی ـ اجتماعی و ارزیابی ارتباط آنها با حوادث شغلی عیر منجر به فوت در بین کارکنان شرکت ملی حفاری ایران است. روش بررسی: مطالعه حاضر ار نوعی مقطعی بود که با استفاده از نسخه کوتاه پرسشنامه روانی ـ اجتماعی کپنهاگن بر روی 270 کارگر شاغل در سیستم اقماری شرکت ملی حفاری صورت پذیرفت. سابقه حوادث در یکسال گذشته با استفاده از روش خود گزارش دهی گردآوری شد. داده با استفاده از نرم افزار SPSS 16.0 تجزیه و تحلیل شد. نتایج: نتایج نشان داد که ریسک حادثه برای کارگران با سرعت کار بالا (55/1 OR=)، نیازمندی های عاطفی زیاد (62/1 OR=)، ضریب نفوذ بالا در کار (5/1 OR=)، کیفیت رهبری پایین (8/1 OR=)، حمایت اجتماعی کم (87/1 OR=)، فرسودگی شغلی بالا (72/1 OR=) در بین گارگران حادثه دیده بیشتر از کارگران بدون حادثه بود. نتیجه گیری:نتایج این مطالعه نشان داد که بین حوادث شغلی و برخی ابعاد روانی ـ اجتماعی ارتباط معناداری وجود دارد و توصیه می شود که این موارد در برنامه های پیشگیرانه گنجانده شوند.

نوبت کاری و پیامدهای بهداشتی مرتبط با آن : مطالعه موردی در پرسنل انتظامات یک مجتمع پالایشگاهی

مجتبی عباس زاده

مقدمه: نوبت کاری یکی از پیامدهای اجتناب ناپذیر فن آوری بوده است که طی سال های اخیر مطالعات متعددی در مورد چگونگی اثر آن بر سلامتی انجام شده است. بروز ناراحتی های جسمی، روانی و اجتماعی یکی از مشکلاتی است که به نظر می رسد در بین پرسنل نوبت کار در هر سامانه ای، بیشتر از افراد غیر نوبتکار است. مطالعه حاضر جهت تعیین این ناراحتی ها در یک مجتمع پالایشگاهی شرکت نفت می باشد. روش ها: این مطالعه مقطعی به صورت مورد - شاهد و بر روی 180 نفر از پرسنل نوبت کار به عنوان گروه مورد و 90 نفر از پرسنل روزکار به عنوان گروه شاهد در واحد انتظامات یک پالایشگاه انجام پذیرفت. جمع آوری داده ها با استفاده از پرسشنامه SOS (Survey of Shift Workers) انجام گرفت. این پرسشنامه تشکیل شده بود از سؤالاتی در زمینه ویژگی های دموگرافیک و مشکلات سلامتی مرتبط با نوبت کاری. تجزیه داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS Ver.19 انجام گردید و مقدار P کمتر از 5٪ به عنوان سطح معنی داری در نظر گرفته شد. نتایج: میانگین (انحراف معیار) سنی نوبت کاران (8/4) 41 و روزکاران (1/4) 39 سال ثبت گردید. شیوع مشکلات سلامتی در بین نوبت کاران بیش تر از روزکاران بود و این تفاوت در مورد ناراحتی های گوارشی، قلبی- عروقی، فشارخون بالا و احساس خستگی در بین دو گروه معنادار به دست آمد (05/0> p-value). بحث و نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه نوبت کاری می تواند عامل خطری برای بروز اختلالات جسمی و روانی باشد و باید تمهیداتی برای جلوگیری از بروز این عوارض در افراد با نوبت کاری اندیشیده شود.

بررسی رابطه بین اختلالات اسکلتی عضلانی، استرس شغلی و خستگی در کارکنان یک صنعت تولید مواد غذایی

حبیب اله دهقان

مقدمه: توسعه روزافزون صنعت منجر به افزایش بروز بیماری های اسکلتی – عضلانی شده است. این اختلالات در اثر فاکتورهایی همچون نوع کار، تکرار کار، شدت و مدت مقدمه: توسعه روزافزون صنعت منجر به افزایش بروز بیماری های اسکلتی – عضلانی شده است. این اختلالات در اثر فاکتورهایی همچون نوع کار، تکرار کار، شدت و مدت زمان انجام کار تشدید می یابد. صنایع غذایی از جمله صنایعی هستند که نوع کار انجام شده در آن در بردارنده حرکات تکراری می باشد، این پژوهش با هدف بررسی نقش استرس و سایر عوامل روانی بر اختلالات اسکلتی عضلانی انجام شد. روش بررسی: مطالعه توصیفی ـ تحلیلی حاضر به منظور بررسی شیوع اختلالات اسکلتی ـ عضلانی در اندام های مختلف و عوامل موثر بر آنها در کارگران یکی از صنایع تولیدی مواد غذایی انجام شد. بر اساس نمونه گیری تصادفی ساده 215 نفر از کارگران با میانگین سنی 39 سال این صنعت مورد بررسی قرار گرفتند. به منظور تعیین شیوع علائم اختلالات اسکلتی ـ عضلانی از پرسشنامه نوردیک استفاده گردید، همچنین برای استرس شغلی از پرسش نامه OSIPOW استفاده گردید، سپس داده های به دست آمده توسط نرم افزارSPSS 16 و پردازش داده ها با کاربرد آماره های توصیفی و ضریب همبستگی پیرسون صورت گرفت. یافته ها: نتایج به دست آمده نشان داد که در افراد مورد مطالعه بیشترین شیوع علائم طی 12 ماه گذشته مربوط به ناحیه تحتانی پشت با 8/69% بوده است. بین استرس و ناراحتی های اسکلتی عضلانی در گردن، شانه، مچ دست، بخش فوقانی پشت بیشتر اندام های بدن رابطه معنی داری یافت گردید(P<0.001). بین استعمال سیگار و قسمت فوقانی پشت(P<0.001)، درد شانه(P=0.023)، درد پا(P=0.008) آزمون آماری معنی دار شد. همچنین بین متوسط ساعت کار در روز و سابقه کاری، خستگی و BMI نیز با علائم اسکلتی عضلانی رابطه معنی دار یافت شد. نتیجه گیری: نتایج به دست آمده در این مطالعه نشان داد که استرس شغلی، سابقه کار، نمایه توده بدن افراد، تعداد ساعات کاری افراد و خستگی یک ریسک فاکتور برای اختلالات اسکلتی عضلانی اندام فوقانی است.

بررسی وضعیت سلامت پرسنل نوبت‌کار یکی از بیمارستان‌های شهرستان رزن

قاسم ظهیریان

زمینه وهدف: نوبت کاری پدیده ای اجتماعی است که می تواند اثرات نامطلوبی بر زندگی انسان داشته باشد. با توجه به الزام نظام نوبتی کار در بیمارستان ها، مطالعه حاضر با هدف تعیین وضعیت سلامت کارکنان نوبت کار بیمارستان انجام شده است. روش بررسی: این مطالعه به صورت مقطعی در یکی از بیمارستان های واقع در شهرستان رزن انجام شد. حجم نمونه برابر 120 نفر شامل کلیه کارکنان نوبت کار اعم از درمانی، اداری، خدماتی بوده است. ابزار گردآوری داده ها نیز در این مطالعه پرسشنامه SOS بوده است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام گرفته است. یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد که 3/98درصد مشکلات مربوط به اثرات نوبت کاری بر زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی و 9/84درصد مربوط به اختلالات اسکلتی- ماهیچه ای می باشد. رضایت از برنامه چرخش نوبت کاری با متغیرهای انتخاب داوطلبانه نوبت کاری، شکل چرخش در نوبت کاری، اثرات نامطلوب نوبت کاری بر زندگی فردی، اثرات نامطلوب بر زندگی خانوادگی ارتباط معنی دار نشان داد (05/0p<). در عوض متغیرهای شیوع بی خوابی، اثرات نامطلوب بر زندگی اجتماعی و مشکلات اجتماعی رابطه معنادار نشان نداد. بحث و نتیجه گیری: با وجود نارضایتی های نسبت به نوبت کاری و علاوه بر آن تحمیل شیفت های کاری به افراد بهتر است انتخاب افراد به صورت داوطلبانه در نظام نوبت کاری صورت گیرد.