مجله ارگونومی

نامه به سردبیر: تأثیر حضور دیگران در تحقیقات ارگونومی و عوامل انسانی

پیام خانلری

کلاس‌بندی نمایه توده ی بدنی مبتنی بر ویژگی‌های چهره با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین به منظور به کارگیری در پزشکی از راه دور

فرشید باباپور مفرد

اهداف: با توجه به تأثیر کنترل (Body mass index) BMI در زندگی، از تعیین گروه BMI با ویژگی های چهره می توان جهت توسعه ی سیستم های پزشکی از راه دور و حذف محدودیت های ابزارهای اندازه گیری بخصوص برای افراد ناتوان بهره برد، تا پزشکان بتوانند به شکل آن لاین در شرایط پاندمی کووید-۱۹ به افراد کمک کنند.
روش کار: در این پژوهش از تصاویر چهره ی افراد سفیدپوست، سیاه پوست و آسیایی، ۱۸ تا ۸۱ سال با BMI نرمال و اضافه وزن، ویژگی های جدید و برخی ویژگی های مقالات پیشین استخراج شد. سپس در سه گام مجزا، عملکرد جنگل تصادفی و ماشین بردار پشتیبان یک بار با کل ویژگی ها و یک بار با ویژگی های منتخب بر اساس ضریب همبستگی Pearson سنجیده شد. تصاویر چهره در گام اول در قالب یک گروه، در گام دوم با تقسیم بندی به گروه های بیضی، مربعی و گرد و در گام آخر با دسته بندی بر اساس جنسیت بررسی شده اند. پیاده سازی در نرم افزار متلب R۲۰۱۵b انجام شد.
یافته ها: نتایج استفاده از ویژگی های منتخب چهره ی ۹۷ زن و ۹۲ مرد نشان می دهد، جنگل تصادفی در گروه های زنان و چهره ی مربعی با دقت های ۷۵/۹۱ و ۳۰/۸۷ درصد و ماشین بردار پشتیبان در گروه های زنان، چهره ی مربعی و گرد با دقت های ۹۴/۸۴، ۸۴/۱۲ و ۸۴ درصد بهترین عملکرد را داشتند. همچنین استفاده از این ویژگی ها به جای کل ویژگی ها سبب بهبود عملکرد شد.
نتیجه گیری: با تقسیم بندی تصاویر چهره بر اساس شکل و جنسیت و نیز انتخاب ویژگی های مناسب می توان با دقت بهتری افراد را در گروه های BMI دسته بندی کرد تا کارآیی سیستم های پزشکی از راه دور را به ویژه برای افراد ناتوان افزایش داد.

بررسی اثر تمرین تعادلی بر کنترل پاسچر افراد با بی ثباتی مزمن مچ پا در برابر اغتشاشات بیرونی

هادی میری

اهداف: اسپرین مچ پا منجر به کاهش در حس عمقی و آگاهی از حس حرکت شده و تبعات حرکتی را در بر دارد. از طرفی آسیب این مفصل، عامل مهمی در کاهش تعادل و در نتیجه آسیب مجدد می باشد. تقویت عوامل مؤثر در حفظ تعادل و کنترل پاسچر و از جمله حس عمقی می تواند به عنوان یک راهبرد اساسی در درمان مشکلات تعادلی و پاسچرال و همچنین آسیب های افراد باشد.
روش کار: ۳۰ فرد مبتلا به بی ثباتی مزمن مچ پا در این مطالعه ی نیمه تجربی به طور تصادفی به دو گروه آزمون و شاهد تقسیم شدند از هر دو گروه پیش آزمون گرفته شد و گروه آزمون شش هفته تمرینات تعادلی در برابر اغتشاش انجام داد. مجدداً از هر دو گروه پس آزمون گرفته شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس یک طرفه بررسی گردید. عملیات آماری در سطح معنی داری ۰/۰۵ α ≤ انجام شد.
یافته ها: شاخص کنترل پاسچر در افراد گروه آزمون در وضعیت های اول بیشتر و در وضعیت ششم، کمتر از سایر وضعیت ها بود. میانگین شاخص کنترل پاسچر در افراد گروه آزمون نسبت به گروه شاهد معنی دار بود (۰/۰۵ ≤α ).
نتیجه گیری: انجام تمرینات تعادلی یا تمرین روی سطوح ناپایدار همراه با درگیری گیرنده های حس عمقی، احتمالاً باعث می شود عضلات به طور فعال تری درگیر شوند و سیستم عصبی مرکزی تحریکات مناسب تر و مؤثرتری از اعصاب آوران گیرنده های حسی مختلف دریافت نمایند و بدین صورت این تمرینات باعث بهبود کنترل پاسچر می گردد.

روان سنجی نسخه‌ی فارسی پرسش نامه‌ی راحتی ابزاردستی

محمد اصغری جعفرآبادی

اهداف: پرسش نامه ی راحتی ابزار دستی، مقیاسی برای ارزیابی طراحی ابزار دستی در جهت بهبود می باشد. هدف از این مطالعه، بررسی ویژگی های روان سنجی نسخه ی فارسی این پرسش نامه بود.
روش کار: در این مطالعه ی مقطعی، ۱۶۳ دانشجو شرکت کردند. در ابتدا پرسش نامه ی ۱۷ سؤالی راحتی ابزار دستی انتخاب و از طریق روش Forward-backward به فارسی ترجمه شد. روایی محتوایی آن توسط یک تیم ده نفری از خبرگان مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل عاملی اکتشافی جهت بررسی روایی ساختاری استفاده شد. جهت ارزیابی ثبات درونی و تکرارپذیری آزمون- بازآزمون از آلفای کرونباخ و ضریب همبستگی درون طبقه ای استفاده گردید. اثر سقف و کف جهت بررسی استفاده ی آسان از ابزار تخمین زده شدند.
یافته ها: نسخه ی فارسی راحتی ابزار دستی، روایی محتوایی خوبی را نشان داد. شاخص روایی محتوایی از ۰/۸۰ تا ۱/۰۰ و نسبت روایی محتوایی از ۰/۶۲ تا ۱/۰۰ بود. تحلیل عاملی منتج به استخراج دو عامل از بین داده ها گردید. اولین عامل عمدتاً مربوط به عملکرد و تعامل فیزیکی و دومین عامل مربوط به اثرات منفی بر بدن بود. آلفای کرونباخ برابر ۰/۷۴ و تکرارپذیری آزمون- بازآزمون برابر ۰/۷۴ به دست آمده که هر دو رضایت بخش بودند. مقادیر اثرات کف یا سقف مشاهده نشد.
نتیجه گیری: نسخه ی فارسی پرسش نامه ی راحتی ابزار دستی، مقیاسی مفید و قابل قبول برای ارزیابی راحتی ابزار دستی می باشد.

تأثیر محرک‌های محیطی و ارگونومیک محیط کار بر رفتار کارکنان با نقش میانجی سلامت عمومی

مهدی همایون فر

اهداف: با توجه به اهمیت رفتار کارکنان در سازمان های خدماتی و تأثیر قابل ملاحظه ی آن در موفقیت و شکست آن ها، پژوهش حاضر به بررسی عوامل محیطی و ارگونومیک مؤثر بر سلامت روانی و رفتار کارکنان یکی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی پرداخته است.
روش کار: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش جمع آوری و تحلیل داده ها، توصیفی- همبستگی است. جامعه ی آماری پژوهش شامل ۳۱۵ کارمند دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت است که از میان آن ها ۱۹۶ نفر با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند و داده های لازم با استفاده از پرسش نامه جمع آوری گردید. برای آزمون فرضیه ها از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار SMART PLS۳ استفاده شده است.
یافته ها: بر اساس یافته ها، چیدمان محل کار بر استفاده از تجهیزات اداری (۰/۳۸۹)، استفاده از صندلی اداری (۰/۲۵۲) و شرایط محیطی (۰/۵۳۸) محل کار تأثیر می گذارد، ولی تأثیر چیدمان محل کار بر وضعیت بدنی کارکنان در سطح معنی داری ۵ درصد مورد تأیید قرار نگرفت. همچنین، تأثیر وضعیت بدنی (۰/۵۸۶)، چیدمان (۰/۴۴۰)، تجهیزات اداری (۰/۴۵۸)، صندلی اداری (۰/۳۴۵) و شرایط محیطی (۰/۵۵۰) بر سلامت عمومی و نیز تأثیر سلامت عمومی (۰/۶۹۰) و شرایط محیطی (۰/۱۵۸) بر رفتار کارکنان معنی دار است. بررسی روابط غیرمستقیم مدل پژوهش نیز نشان می دهد که چیدمان محل کار از طریق سلامت عمومی و شرایط محیطی بر رفتار کارکنان تأثیر می گذارد. چیدمان محل کار به واسطه تجهیزات اداری، وضعیت صندلی اداری، شرایط محیطی و سلامت عمومی بر رفتار کارکنان تأثیرگذار است.
نتیجه گیری: اثر غیرمستقیم چیدمان محل کار بر رفتار کارکنان از طریق سلامت عمومی دارای بیشترین ضریب تأثیر (۰/۳۰۴) بود، بنابراین، با سیاستگذاری در بهبود سلامت عمومی کارکنان بایستی به دنبال بهبود رفتار آن ها بود.

بررسی کاربردپذیری سامانه یکپارچه اتوماسیون تحقیقات (سیات): ارزیابی اکتشافی

الهه عموزاده

اهداف: امروزه محصولات سخت افزاری و نرم افزاری زیادی از جمله نرم افزارهای اتوماسیون اداری، وب سایت های تحت وب مورد استفاده ی کارکنان اعم از اساتید و کارمندان واحدهای مختلف در اداره ها قرار می گیرد و وب سایت ها به عنوان یکی از جنبه های اصلی رقابت در هر سازمان محسوب می شوند. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی اکتشافی کاربردپذیری نرم افزار سیات در دانشگاه علوم پزشکی مازندران می باشد
روش کار: مطالعه ی حاضر از نوع توصیفی- مقطعی بود که با استفاده از روش هیوریستیک (Heuristic) ارزیابی بر روی نرم افزار سامانه ی یکپارچه ی تحقیقات (سیات) توسط ۳ ارزیاب انجام شد. سپس آن ها جهت ارزیابی شدت هر یک از گزینه های ده گانه، عددی بین ۰ تا ۴ را اعمال کردند. پس از آن که هر مشکل توسط ارزیاب ها در یکی از ۱۰ شاخه ی ارزیابی Nielsen قرار گرفت، مشکلات مطرح شده مشابه حذف ، میانگین نمرات مشکلات و شدت وخامت محاسبه شد.
یافته ها: در ارزیابی کاربردپذیری نرم افزار تحت وب سیات (سامانه) با استفاده از مؤلفه های ارائه شده ی Nielsen، در مجموع ۹۲ مشکل کاربردپذیری شناسایی گردید. بیش ترین مشکل مربوط به تشخیص به جای یادآوری با ۱۶ مشکل (۱۷/۳۲ درصد) و کم ترین تعداد مشکل مربوط به دو مؤلفه ی هم خوانی بین سیستم و دنیای واقعی و وضوح وضعیت سیستم با ۶ مورد (۶/۵۲ درصد) بود.
نتیجه گیری: روش ارزیابی کاربردپذیری، ارزان و ساده است و می توان مشکلات ناشی از وب سایت ها و اپلیکشین ها را به صورت بازخورد جهت ارتقای آن ها مورد ارزیابی قرار داد. هر چقدر نیاز کاربران سیستم سیات دقیق تر در نظر گرفته شود، استفاده از سیستم، اثربخش و موجب رضایت کاربران خواهد شد.

مقایسه خستگی و پاسچر تنه و گردن در حین کار در خیاطان با و بدون گردن درد مزمن غیر اختصاصی

رحمان شیخ حسینی

اهداف: یکی از مشکلات عمده ی کارگران، اختلالات اسکلتی- عضلانی ناشی از شغل می باشد. هدف از مطالعه ی حاضر، مقایسه ی خستگی و پاسچر تنه و گردن در حین کار در خیاطان با و بدون گردن درد مزمن غیراختصاصی می باشد.
روش کار: در این مطالعه ی مقطعی، تعداد ۳۰ اپراتور خیاطی در دو گروه با (۱۵ نفر) و بدون (۱۵ نفر) گردن درد مزمن غیراختصاصی به صورت داوطلبانه شرکت نمودند. زاویه های کرانیوورتبرال، کرانیال و زاویه ی شانه در ۳ نوبت (شروع به کار، بعد از ۲ ساعت کار مداوم، بعد از ۴ ساعت کار مداوم) با استفاده از روش فوتوگرافومتریک محاسبه گردید. خستگی ناشی از کار هم به کمک مقیاس Borg اندازه گیری شد. برای تحلیل داده ها از روش واریانس اندازه ی مکرر یک طرفه و سطح معنی داری کوچک تر مساوی ۰/۰۵ استفاده شد.
یافته ها: با گذشت زمان، تفاوت معنی داری بر زاویه های کرانیوورتبرال، کرانیال و زاویه ی شانه (۰/۰۰۱ > P) دو گروه مشاهده شد. به طوری که تغییرات پاسچرال تنه و سر و گردن در گروه مبتلا به گردن درد مزمن غیراختصاصی بیش از گروه بدون درد بود. اما در میزان خستگی، تفاوت معنی داری بین دو گروه وجود نداشت (۰/۶۳۹ = P).
نتیجه گیری: به نظر می رسد پاسچر بالاتنه ی کارگرانی که به گردن درد مزمن غیراختصاصی مبتلا بودند، در حین کار بیش از سایر افراد دچار تغییرات منفی می شود. لذا پیشنهاد می شود که باید حفظ پاسچر مناسب این افراد در حین کار بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

ارزیابی بار کار فکری پرستاران در پاندمی کووید -19

مریم نوراللهی درآباد

اهداف: پرستاران به دلیل قرارگیری در خط مقدم درمان و مقابله با پاندمی کووید-۱۹ در معرض افزایش بارکار فکری می باشند. لذا مطالعه ی حاضر با هدف بررسی تأثیر پاندمی بر بار کار فکری پرستاران و تعیین فاکتورهای مؤثر بر آن انجام شد.
روش کار: مطالعه ی توصیفی- تحلیلی حاضر در سال ۱۳۹۹ بر روی ۲۳۴ پرستار در دو گروه شاغل در بخش کرونا و غیر کرونا انجام شد. معیار ورود به مطالعه، عدم ابتلاء به مشکلات روان شناختی بود. داده ها از طریق پرسش نامه ی سلامت عمومی، شاخص بار کار فکری ناسا (NASA-TLX) و پرسش نامه دموگرافیک جمع آوری شد.
یافته ها: میانگین نمره ی کل شاخص بارکار فکری در گروه پرستاران شاغل در بخش کرونا (۲/۵۱ ± ۷۰/۰۹) بیشتر از گروه پرستاران شاغل در بخش های غیر کرونا (۲/۰۲ ± ۶۶/۵۵) بود که این اختلاف معنی دار می باشد (۰/۰۱ = P). اختلاف معنی داری بین میانگین نمره ی نیاز ذهنی، نیاز فیزیکی، نیاز زمانی، سطح ناامیدی در دو گروه وجود داشت. در کلیه ی ابعاد، به جز بعد عملکرد، گروه پرستاران شاغل در بخش کرونا میانگین امتیاز بالاتری داشتند. در مدل خطی پیشنهادی، ۱۶ درصد از کل تغییرات بارکار فکری وابسته به سن و سابقه ی کار بود. سابقه ی کار، بیشترین تأثیر را در پیش بینی بار کار فکری داشت.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه ی حاضر اهمیت توجه به بار کار فکری پرستاران و همچنین فاکتورهای فردی و شغلی مؤثر بر بار کار فکری را در شرایط پاندمی کووید-۱۹ نشان داد. بنابراین کنترل و مدیریت فاکتورهای مؤثر می تواند به کاهش بار کار فکری به ویژه در شرایط پاندمی بیماری ها کمک کند.