http://journal.iehfs.ir مجله ارگونومی - مقالات نشریه - سال 1398 جلد7 شماره3 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1398/8/10 http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=663&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><b>زمینه و هدف</b><strong>:</strong></span> <span dir="RTL">زمین های بازی نقش بسیار مهمی در توسعه جوامع کودکان و مهارت های فیزیکی آنها ایفا می کنند. اگر این فضاها براساس معیارهای ایمنی باشند می توانند در رشـد هرچه بیشتر و بهتر اجتماعی و فیزیکی کودکان مؤثر باشند. این مطالعه با هدف ارزیابی وضعیت ایمنی تجهیزات زمین بازی کودکان در پارک مردم همدان براساس استانداردهای کمیسیون ایمنی محصولات آمریکا انجام شده است.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>روش کار: </strong></span><span style="letter-spacing:-.2pt;">این مطالعه به طور مقطعی در شهر همدان انجام شد. پژوهش از طریق مطالعه استانداردهای بین المللی موجود برای تجهیزات زمین بازی کودکان، با استفاده از مشاهده، عکاسی و اندازه برداری از تجهیزات اصلی زمین بازی شامل الاکلنگ، تاب و انواع سرسره ها (مستقیم، مارپیچ و ترکیبی) صورت گرفته است. در نهایت وضعیت ایمنی تجهیزات بازی براساس استاندارد کمیسیون ایمنی محصولات آمریکا بررسی شد.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته ها:</strong></span> <span dir="RTL">از بین تجهیزات اصلی زمین بازی، سرسره مارپیچ با ۷۶/۱ درصد بیشترین و الاکلنگ با ۲۵ درصد کمترین میزان انطباق با استاندارد کمیسیون ایمنی محصولات آمریکا را داشتند. از بیشترین اِشکالات موجود در این زمینه می توان به طراحی غیراصولی وسایل بازی، نصب و جانمایی نادرست آنها در محوطه اشاره کرد.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری</strong>:</span> <span dir="RTL">این پژوهش نشان می دهد که با توجه به نقش غیرقابل انکار ایمنی تجهیزات زمین بازی در میزان آسیب های احتمالی وارد بر کودکان، باید در راستای ایمن کردن و انطباق هرچه بیشتر آنها با استانداردهای جهانی و کنترل مستمر وسایل موجود از نظر ایمنی کوشید.</span></span></span></p> زهرا مریخ پور http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=637&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>زمینه و هدف: </strong></span>چگونگی استقرار و عملکرد افراد در طی فعالیت های روزانه در پویایی و سلامت جسمی و روانی افراد جامعه، نقش اساسی دارد و با توجه به این که انسان، روزانه با وسایل متفاوتی سروکار دارد، لازم است که تطابق لازم را با ویژگی های بدن وی داشته باشد. هدف اصلی این مطالعه، طراحی و ساخت میز و صندلی ارگونومیک نقشه کشی، منطبق با ابعاد بدنی هنرجویان می&rlm; باشد.<span style="font-size:14.0pt;"></span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>روش&rlm; کار:</strong></span><span style="color:#9900ff;"><strong>&nbsp;</strong></span>در این تحقیق به یکی از پر کاربردترین مبلمان های آموزشی، یعنی میز و صندلی رسم پرداخته شده است. پس از بررسی میزان رضایت مندی از این مبلمان، برای بازنگری و طراحی ارگونومیک مطابق با ابعاد آنتروپومتری، ابعاد بدنی ۱۶۰ هنرجو و ۴۰ دانشجوی یک آموزشکده ی فنی&rlm; و حرفه ای، مورد اندازه گیری قرار گرفت. داده &rlm;ها توسط نرم&rlm;افزار <span dir="LTR">SPSS</span> تحلیل آماری شدند.<span style="font-size:14.0pt;"></span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته&rlm; ها:</strong> </span>مطابق با نتایج، حدود ۷۰ درصد هنرجویان، از ویژگی های صندلی و میزهای رسم راضی نیستند و به جز قد و طول ران، اختلاف معنی داری بین پایه های مختلف تحصیلی در هنرستان ها وجود ندارد و در نهایت با کمک ویژگی های تن سنجی، میز و صندلی رسمی طراحی شد که به استثناء ارتفاع نشستن گاه، در سایر شاخص ها، تطابق صد درصدی با ابعاد بدن هنرجویان داشت.</span></span></p> <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه &rlm;گیری:</strong> </span>در این پژوهش مشاهده شد که نارضایتی فراوانی در بین هنرجویان به دلیل عدم تطابق این مبلمان آموزشی با ابعاد بدنی آنان وجود دارد که سبب لطمات جسمی عضلانی و روانی و عدم کیفیت آموزشی شده است<strong><span dir="LTR">.</span></strong> در پایان مطالعه، جهت طراحی ارگونومیک، مواردی درجهت رضایت&rlm;مندی، پایداری و کاهش هزینه های تولید و همچنین دلایل نارضایتی هنرجویان از میز و صندلی های آموزشی ارائه شد.</span></span></p> محمد غفرانی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=666&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>زمینه و هدف: </strong></span>اختلالات عضلانی-اسکلتی در دانش آموزان شیوع زیادی دارد که عوامل مختلفی را برای آن می توان در نظر گرفت. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط ارگونومی میز و صندلی کلاس بر پاسچر دانش آموزان و ارتباط آن با اختلالات عضلانی-اسکلتی در دانش آموزان مقطع ششم ابتدایی شهر کرج انجام شد.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>روش کار: </strong></span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;">در این تحقیق مقطعی، ۳۴۶ دانش آموز پسر از مقطع ششم ابتدائی شهر کرج انتخاب شدند. به منظور اندازه گیری زوایای کایفوز سینه ای و لوردوز کمری، یک خط کش منعطف به کار رفت. برای ثبت اطلاعات ارگونومی و آنتروپومتری دانش آموزان از خط کش فلزی ۵۰ سانتی متری استفاده شد. برای تحلیل اطلاعات از آزمون همبستگی اسپیرمن در سطح معناداری ۰/۰۵ استفاده شد.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته ها: </strong></span><span dir="RTL">نتایج نشان داد ارتفاع میز، عمق نیمکت و ارتفاع نیمکت به ترتیب فقط در ۱۸ درصد، ۱۲ درصد و ۵۰ درصد دانش آموزان در حالت ارگونومی نرمال قرار دارد. بین عمق نیمکت و نمره کامل نوردیک، رابطه معنی دار منفی مشاهده شد.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span><span dir="RTL"> وضعیت ارگونومی میز و نیمکت مدارس ابتدایی شهر کرج در مقطع ششم ابتدایی در حد قابل قبول نبود. بنابراین، پیشنهاد می کنیم برای جلوگیری از عواقب احتمالی آن، استانداردسازی ارگونومیک میز و نیمکت مدارس در دستور کار قرار گیرد.</span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span></span></p> رحمان شیخ حسینی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=584&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iranyekan;"><strong><span style="color:#9900cc;">زمینه و هدف</span><a><span style="color:#9900cc;">:</span></a></strong><span style="color:#EE82EE;"> </span>اختلالات اسکلتی-عضلانی در خطوط مونتاژ بدلیل شرایط فیزیکی نامناسب،حرکات تکراری و فاکتورهای روانشناختی بوجود می آیند.این مطالعه با هدف ارزیابی بار کاری و ارتباط آن با شیوع اختلالات مچ دست در مونتاژ کاران یک صنعت تولیدی انجام شد.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>روش کار:</strong></span><span style="color:#9900ff;"><strong>&nbsp;</strong></span>در این مطالعه مقطعی که بر روی ۱۲۰ کارگر زن انجام شد، بارکاری ذهنی، بارکاری فیزیکی و شیوع اختلالات مچ دست بترتیب با استفاده از شاخص <span dir="LTR">NASA-TLX</span>، روش <span dir="LTR">OCRA</span> و پرسشنامه مچ و دست نوردیک ارزیابی شد.<span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته ها:</strong> </span>نتایج حاصل از ارزیابی بارکاری با استفاده از شاخص <span dir="LTR">NASA-TLX</span> نشان داد که شرکت کنندگان دو بعد فشارفیزیکی و تلاش و کوشش را به ترتیب&nbsp; با نمره های ۷۸.۷۹ و ۷۸.۳۷ به عنوان بالاترین مقیاس بار کاری ارزیابی کرده اند.همچنین براساس سطح ریسک <span dir="LTR">OCRA</span> ، بیشترین ریسک دست راست در سطح ریسک ۳ و بیشترین ریسک دست چپ در سطح ریسک ۱ قرار دارد.آزمون های آماری نشان داد، سطوح ریسک <span dir="LTR">OCRA</span> و&nbsp; میانگین مقیاس خواسته های فیزیکی و تلاش و کوشش در افرادی که درد مچ داشتند به طور معناداری بیشتر از کسانی است که درد مچ نداشتند بود(۰.۰۵<span dir="LTR"><</span> <span dir="LTR">p</span>) . همچنین بین شدت درد مچ با شاخص <span dir="LTR">OCRA</span> در دو دست (۰.۰۰۱<span dir="LTR">=</span> <span dir="LTR">p</span>)و نمره کل <span dir="LTR">NASA </span>( ۰.۰۵<span dir="LTR"><</span> <span dir="LTR">p</span> و ۰.۲۳۲= <span dir="LTR">r</span> )رابطه مستقیم وجود دارد .<span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span><span dir="RTL"> بار کاری روانی درخطوط مونتاژ صنایع تولیدی بالا بوده و نتایج حاصل از ارزیابی فیزیکی نیز این موضوع را تأیید میکند. این مطالعه نشان داد بار کاری ذهنی میتواند در بروز اختلالات اسکلتی-عضلانی </span><strong>(</strong>MSDs<strong>)</strong><span dir="RTL"> تأثیرگذار باشد. به همین دلیل است که بار کاری ذهنی باید به عنوان یک عامل خطر برای </span>MSDs <span dir="RTL">درنظر گرفته شود.</span></span></span><br> &nbsp;</div> فرزانه فدائی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=610&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>زمینه و هدف</strong><strong>:</strong></span> خطاهای انسانی در مراقبت دیالیز می تواند سبب آسیب و مرگ شود. یکی از اقدامات اساسی جهت افزایش قابلیت اطمینان در این فرایند حیاتی، تحلیل خطا و شناسایی نقاط ضعف انجام این فرایند است.<br> &nbsp;<span style="color:#9900cc;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">روش کار</span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">:</span></strong></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"> پژوهش حاضر، مطالعه ای توصیفی تحلیلی از نوع مقطعی است که به منظور شناسایی و ارزیابی احتمال خطای انسانی در فرایند دیالیز از روش </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">SPAR-H</span> <span style="letter-spacing:-.2pt;">استفاده شد. بیمارستان مورد بررسی شامل شش بخش دیالیز و ۱۶ دستگاه دیالیز به همراه دو پرستار در هر بخش بود. جمع آوری داده ها به کمک مشاهده فرایند دیالیز، مصاحبه با پرستاران، بررسی اسناد، روش های اجرایی و دستورالعمل های کاری انجام شد.</span><br> <span style="color:#9900cc;">&nbsp;<strong>یافته ها:</strong></span> مطالعه حاضر نشان داد احتمال خطای انسانی در میان وظایف پرستار واحد دیالیز در دامنه ۰/۰۲ تا ۰/۴۴ (به استثنای موارد مرتبط با اختلال دستگاه) است که به ترتیب مرتبط با زیر وظیفه آماده سازی مددجو به عنوان کمترین میزان خطا و زیر وظیفه تنظیم دور پمپ به عنوان بیشترین میزان خطا است.<br> <span style="color:#9900cc;">&nbsp;<strong>نتیجه گیری:</strong> </span>جهت کاهش و کنترل خطاهای انسانی در وظایف شغلی پرستار بخش دیالیز، اقدامات کنترلی لازم همچون افزایش تعداد پرسنل، تغییر در زمان شیفت کاری پرستاران، آموزش، تهیه و بازنگری دستورالعمل ها باید انجام شود.</span></span></p> مهدی جهانگیری http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=652&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>زمینه و هدف</strong></span><strong><span style="color:#7030A0;">:</span></strong> اکثر حوادث به وسیله رفتارهای ناایمن یا خطاهای انسانی ایجاد می شود. متخصصین ایمنی بر این عقیده اند که با تمرکز و تلاش فزاینده بر رفتار انسانی می توان به طور قابل ملاحظه ای حوادث را کاهش داد. هدف پژوهش حاضر بررسی روان رنجوری، کارآمدی ایمنی و تمرکز تنظیمی به عنوان پیش بین های رفتار ناایمن کارکنان شرکت پالایش گاز بیدبلند است.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">روش کار</span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:#7030A0;">:</span></span></strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"> جامعه آماری پژوهش شامل همه کارکنان بخش های عملیاتی و صف شرکت پالایش گاز بیدبلند خوزستان بود. نمونه پژوهش شامل ۲۷۳ نفر بود، که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. در ابتدا، شرکت کنندگان با استفاده از مقیاس رفتارهای ایمن، به دو گروه کارکنان ایمن و کارکنان ناایمن تقسیم شدند. سپس برای سنجش متغیرهای مطالعه، از پرسش نامه های ویژگی های شخصیتی نئو، مقیاس کارآمدی ایمنی و مقیاس تمرکز تنظیمی در کار استفاده شد. داده ها از طریق روش تحلیل ممیز و با نرم افزار </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">SPSS</span><span style="letter-spacing:-.2pt;"> نسخه ۱۶ تحلیل شدند.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته ها:</strong></span> یافته ها فرضیته های پژوهش را تأیید کرد. به بیان دیگر، از روی متغیرهای روان رنجوری، کارآمدی ایمنی و تمرکز تنظیمی و ابعاد آن (تمرکز پیشگیری و تمرکز پیشبردی) می توان رفتار ناایمن کارکنان را پیش بینی کرد.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری:</strong> </span>با توجه به نتایج پژوهش روان رنجوری سبب افزایش رفتارهای ناایمن و کارآمدی ایمنی و تمرکز تنظیمی (تمرکز پیشگیری و تمرکز پیشبردی) باعث کاهش رفتارهای ناایمن کارکنان می شوند.</span></span></p> کیمیا طوسی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=658&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;">زمینه و هدف</span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:#7030A0;">:</span></span></strong> <span style="letter-spacing:-.1pt;">استفاده از ابزار مناسب جهت ارزیابی ریسک ارگونومیک ابتلا به اختلالات اسکلتی-عضلانی، نقش مهمی در کنترل این مخاطرات و تأمین سلامت نیروی کار دارد. هدف از این مطالعه، امکان سنجی به کارگیری روش </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;">WERA</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"> (ارزیابی ریسک ارگونومیک محیط کار) به منظور ارزیابی ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی -عضلانی از طریق بررسی همبستگی آن با روش </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;">QEC</span> <span style="letter-spacing:-.1pt;">(ارزیابی سریع مواجهه) بود.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">روش کار</span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">:</span></strong></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"> این مطالعه توصیفی تحلیلی روی ۷۲ نفر از کارکنان بخش های کارگاهی یک صنعت آجرپزی مدرن در مشاغل مختلف انجام شد. ابزارهای جمع آوری داده ها، پرسش نامه نوردیک جهت بررسی شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در ۱۲ ماه گذشته و دو روش </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">WERA</span> <span style="letter-spacing:-.2pt;">و </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">QEC</span> <span style="letter-spacing:-.2pt;">برای ارزیابی ریسک ارگونومیک ابتلا به اختلالات اسکلتی-عضلانی بودند. داده ها توسط نرم افزار </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">SPSS</span> <span style="letter-spacing:-.2pt;">نسخه ۱۸ تحلیل شد.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته ها:</strong></span> شیوع اختلالات در پشت، شانه ها، گردن و مچ دست به ترتیب ۴۱/۷، ۲۰/۸، ۱۶/۷ و ۳۳/۳ درصد بود. نتایج روش <span dir="LTR">WERA</span> نشان داد ۸۸/۹ درصد از افراد دارای اولویت اقدام اصلاحی متوسط و ۱۱/۱ درصد دارای اولویت اقدام اصلاحی بالا بودند. در روش <span dir="LTR">QEC</span>، ۶/۹ درصد، ۲۰/۸ درصد، ۴۸/۶ درصد و ۲۳/۷ درصد از افراد به ترتیب دارای سطح مواجهه یک، دو، سه و چهار بودند. همبستگی بین نمره کل <span dir="LTR">QEC</span> و شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی حاصل از پرسش نامه نوردیک، ۰/۰۳۸ <span dir="LTR">&nbsp; <em>P</em>=</span>و ۰/۶۷ <span dir="LTR">r=</span> بود. ضریب همبستگی بین نمرات نهایی حاصل از دو روش ۰/۰۲۱ <span dir="LTR">&nbsp; <em>P</em>=</span>و ۰/۵۳ <span dir="LTR">r=</span>&nbsp; بود.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> بررسی همبستگی بین میانگین نمرات دو روش نشان از وجود همبستگی متوسط بین آنها دارد. همبستگی بین شیوع اختلالات و نمرات حاصل از <span dir="LTR">QEC</span> و <span dir="LTR">WERA</span> نشان داد نتایج <span dir="LTR">QEC</span> با نتایج نوردیک مطابقت بیشتری دارد و می توان گفت به کارگیری روش <span dir="LTR">QEC</span> نسبت به روش <span dir="LTR">WERA</span> برای ارزیابی ریسک ارگونومیک ابتلا به اختلالات اسکلتی-عضلانی برای وظایف مختلف مناسب تر بود.</span></span></p> علی چوپانی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=667&sid=1&slc_lang=fa <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>زمینه و هدف: </strong></span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.1pt;">کارکنان بخش صنعت به ویژه صنایع غذایی به دلیل ماهیت کار خود با مشکلات فراوانی روبه رو هستند. پوسچر نامناسب به عنوان یکی از ریسک فاکتورهای اختلالات اسکلتی و عضلانی شناخته شده اسـت. اختلالات اسکلتی-عضلانی بر عملکرد و خودکارآمدی کارکنان بخش صنعت تأثیرگذار است. در این مطالعه به بررسی ریسک فاکتورهای ارگونومیکی محیط</span> <span dir="RTL" style="letter-spacing:-.1pt;">کار و رابطه آن با خودکارآمدی و عملکرد شغلی پرداخته شده است.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>روش کار: </strong></span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;">با استفاده از جدول مورگان و همچنین در نظر گرفتن ملاحظات ناشی از افت نمونه در نهایت ۲۰۲ نفر به عنوان گروه نمونه تحقیق (قابل استفاده) و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسش نامه های عملکرد شغلی پاترسون، خودکارآمدی عمومی شرر و پرسش نامه نقشه بدن با مقیاس پنج درجه ای برای ارزیابی اختلالات اسکلتی-عضلانی و همچنین روش شاخص کلیدی </span><span style="letter-spacing:-.2pt;">KIM</span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;"> بود. داده ها با نرم افزار </span><span style="letter-spacing:-.2pt;">SPSS</span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;"> نسخه ۱۹ تحلیل شد.</span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته ها: </strong></span><span dir="RTL">تفاوت معناداری بین سطح ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی- عضلانی با شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در اغلب نواحی بدن کارکنان وجود داشت. بیشترین شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی در ناحیه تحتانی پشت مشاهده شد. تفاوت معناداری بین سطح ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی عضلانی با عملکرد شغلی در واحد تولید دیده شد. </span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری: </strong></span>نتایج نشان دهنده نقش خودکارآمدی در جلوگیری از رفتارهایی است که منجر به تشدید اختلالات اسکلتی- عضلانی می شود. این موضوع در نهایت در عملکرد شغلی آنها نمود پیدا خواهد کرد و هم خودِ فرد و هم سازمان ذی نفع آن خواهند بود. همچنین به کارگیری کارکنان با خودکار آمدی بالا می تواند عملکرد و بهره وری کار را بالابرده و به روند بهتر تولید کمک کند.</span></span></p> شهناز طباطبایی