http://journal.iehfs.ir مجله ارگونومی - مقالات نشریه - سال 1398 جلد7 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1398/2/11 http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=573&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف: </strong></span>استفاده از تکنولوژی های جدید، به ویژه گوشی همراه، روزبه روز در حال گسترش است. تعیین کاربردپذیری گوشی های همراه برای گروه های سنی مختلف به گسترش متوازن این تکنولوژی منجر خواهد شد. بنابراین هدف این پژوهش بررسی و مقایسه کاربردپذیری گوشی های لمسی و دکمه ای در کاربران سالمند ایرانی در دو حوزه عملکرد عینی و کاربردپذیری ادراک شده است.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار: </strong></span>در این پژوهش مقطعی ۲۰ سالمند (۵۰ درصد زن) با میانگین (انحراف معیار) سنی (۳/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۶۲</span><span style="font-family:iransans;">) ۶۵/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۲۵</span><span style="font-family:iransans;"> به روش تصادفی ساده برای سنجش کاربردپذیری گوشی های لمسی و دکمه ای انتخاب شدند. سپس از آزمون های سرعت تایپ، تعداد اشتباهات تایپی، گرفتن عکس، ایجاد مخاطب جدید و ارسال پیامک برای سنجش عملکرد عینی سالمندان استفاده شد. کاربردپذیری ادراک شده با استفاده از پرسشنامه کاربردپذیری گوشی همراه به دست آمد. فشار عضلانی و بارکار ذهنی به ترتیب با استفاده از پرسشنامه های Borg CR۱۰ و NASA-TLX سنجش و داده ها با آزمون های آنالیز آماری تی تست و من ویتنی در نرم افزار SPSS نسخه ۲۴ تجزیه وتحلیل شد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها: </strong></span>میانگین سرعت تایپ و تعداد اشتباهات تایپی در گوشی لمسی بیشتر از گوشی دکمه ای و متوسط کاربردپذیری ادراک شده در گوشی لمسی (۵/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۸</span><span style="font-family:iransans;">) بالاتر از گوشی دکمه ای (۴/۳) است. ضریب همبستگی پیرسون رابطه ای معکوس (۰/۳-) بین کاربردپذیری ادراک شده و بارکار ذهنی را در دو نوع گوشی نشان داد. همچنین بیشترین فشار عضلانی درک شده هنگام استفاده از گوشی های همراه در ناحیه گردن احساس شد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری: </strong></span>به سالمندانی که بیشتر از عملکرد تایپ گوشی استفاده می کنند گوشی دکمه ای و سالمندانی که بیشتر از عملکرد فهرست گوشی (دوربین، تماس، اینترنت) استفاده می کنند گوشی لمسی توصیه می شود.</span></span><br> &nbsp;</p> ابوالفضل ذاکریان http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=571&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="margin: 0in 0in 10pt; text-align: justify; line-height: 150%;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف: </strong></span>کیفیت زندگی کاری از عوامل مؤثر ارتقا و حفظ معلمان در شغلشان است. هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی پرسشنامه کیفیت زندگی کاری معلمان است.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار:</strong> </span>در این پژوهش از رویکرد اکتشافی متوالی (مدل تدوین ابزار) استفاده و در مرحله کیفی با روش مصاحبه نیمه ساختار شاخص های کیفیت زندگی کاری معلمان شهرستان کرج در سال تحصیلی ۹۵-۹۴ شناسایی شدند. ۱۲ معلم (۹ مرد و ۳ زن) به روش نمونه گیری هدفمند در مصاحبه نیمه ساختار شرکت کردند. داده های به دست آمده از مرحله کیفی پژوهش با استفاده از فنون اشتراوس و کربین کدگذاری شده و بر اساس این درون مایه ها پرسشنامه کیفیت زندگی کاری معلمان طراحی و در مرحله کمی رواسازی شد.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها: </strong></span>روایی صوری با استفاده از نظر پنج متخصص و روایی محتوا با استفاده از شاخص روایی محتوا تأیید شد. سپس ۷۶۰ معلم (۳۸۷ زن) در نواحی چهارگانه شهر کرج به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب و به پرسشنامه های محقق ساخته کیفیت زندگی کاری معلمان و کیفیت زندگی کاری والتون پاسخ دادند. برای بررسی روایی سازه پرسشنامه، این نمونه به دو زیرنمونه مساوی، تقسیم و روی یکی از این نمونه ها، به تصادف، تحلیل عاملی اکتشافی انجام و هشت عامل استخراج شد که در تحلیل عاملی تأییدی بر نمونه دوم با شاخص های برازش مطلوب تأیید شد. روایی همگرای پرسشنامه کیفیت زندگی کاری معلمان با محاسبه همبستگی آن با پرسشنامه کیفیت زندگی کاری والتون (۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۰۱</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>) و پایایی پرسشنامه نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۷۴</span><span style="font-family:iransans;"> تا ۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۸۸</span><span style="font-family:iransans;">) تأیید شد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> پرسشنامه ساخته شده، با توجه به طراحی آن در بافت شغلی معلمان ایرانی، با ۵۴ گویه ابزار مناسبی برای سنجش کیفیت زندگی کاری آنهاست.&nbsp;</span></span><br> &nbsp;</p> رحم خدا جوادی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=581&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف:</strong></span> امروزه سالمندی پدیده ای مهم در جهان است. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی به افراد با سن ۶۰ سال و بالاتر سالمند گفته می شود. به موازات افزایش سن سالمندان توانایی افراد کاهش یافته و محدودیت های آنان افزایش می یابد. در نتیجه توجه به محیط زندگی و متناسب سازی آن برای افراد بسیار مهم است. بنابراین هدف این پژوهش طراحی و اعتبار بخشی سیاهه ریسک فاکتورهای ارگونومیکی در منازل سالمندان و سیاهه ارزیابی توانایی عملکردی سالمندان است.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار:</strong></span> این پژوهش به صورت توصیفی ـ تحلیلی است که در سال ۱۳۹۷ بین ۲۰ نفر از سالمندان شهرستان لار انجام گرفت. در این مرحله با استناد بر مقالات و سیاهه های موجود، مشاهده و مصاحبه با سالمندان سیاهه اولیه طراحی و روایی و پایایی آنها انجام شد. ابزار ارائه شده در این پژوهش از لحاظ روایی و پایایی در سطح بالا و مناسبی قرار دارد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها: </strong></span>ارتفاع آینه روشویی، ارتفاع روشویی، وسیع بودن ابعاد حیاط و ابعاد نامتناسب در منزل در سیاهه ریسک فاکتورهای ارگونومیکی و گشودن در با استفاده از زنگ معمولی در سیاهه ارزیابی توانایی عملکردی امتیاز روایی کمتر از ۰/۷۸</span><span style="font-family:iransans;"> را کسب کرده و از سیاهه ها حذف شدند.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> همچنین با توجه به نتایج به دست آمده توجه به نیازهای سالمندان، طراحی محیط و ابزار متناسب با محدودیت ها و توانایی های آنان در حل مشکلات و ارتقای کیفیت زندگی افراد بسیار مهم است.</span></span><br> &nbsp;</p> لیلا حاجی زاده http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=587&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف:</strong></span> با توجه به این که اختلالات اسکلتی ـ عضلانی و تنیدگی شغلی از مهم ترین دلایل از کارافتادگی، بروز مشکلات جسمانی و روانی در کارکنان است بررسی دلایل ایجاد کنند&rlm;ه آنها اهمیت زیادی دارد. هدف این پژوهش بررسی ارتباط بین سطح ریسک ارگونومیکی و تنیدگی شغلی در کارکنان یک کارخانه تولید مواد غذایی است.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار:</strong> </span>این پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی با نمونه ای ۲۰۰ نفری از کارکنان تولید و بسته بندی یک کارخانه تولید مواد غذایی است که در سال ۱۳۹۷ انجام پذیرفت. برای تعیین سطح ریسک ارگونومیکی از روش QEC، برای سنجش&nbsp;میزان تنیدگی شغلی از پرسشنامه اسیپو و برای تحلیل داده ها آمار توصیفی و استنباطی (آزمون های t و F) استفاده شد.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها:</strong></span> میزان سطح ریسک ارگونومیکی در نواحی گردن، شانه و مچ دست وضعیت نامطلوبی دارد. ایستگاهای کاری مستلزم اصلاح در آیند&rlm;ه نزدیک هستند. بین سطح ریسک ارگونومیکی و متغیرهای دموگرافیک جنسیت و تحصیلات با تنیدگی شغلی ارتباط معنی داری وجود دارد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> وضعیت ارگونومیکی نامطلوب ایستگاه های کاری در کارخانه مواد غذایی استرس شغلی کارکنان را در بخش های تولید و بسته بندی افزایش داده است. بنابراین طراحی مناسب ایستگاه های کاری و رعایت اصول ارگونومیکی در بهبود سلامت جسمانی و روانی کارکنان مؤثر است.</span></span><br> &nbsp;</p> فاطمه چهاراقران http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=531&sid=1&slc_lang=fa <p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف:</strong></span> پیشرفت و پسرفت سازمان ها به میزان بهره وری آنان بستگی دارد. عوامل بسیاری بر بهره وری سازمان تأثیرگذار است. با شناسایی این عوامل می توان از پسرفت سازمان جلوگیری کرد. در این پژوهش رابطه فرسودگی شغلی با بهره وری کارکنان بررسی شده است.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار:</strong></span> این پژوهش کاربردی و جامعه آماری ۱۲۶۵ نفر از کارکنان بیمارستان های شریعتی و غرضی اصفهان هستند. ۲۹۴ نفر از این کارکنان، با توجه به فرمول کوکران، به روش نمونه گیری دردسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند. جمع آوری داده های آماری از طریق پرسشنامه استاندارد فرسودگی شغلی Maslach و پرسشنامه استاندارد بهره وری نیروی انسانی Hersey و Goldsmith انجام و برای تجزیه وتحلیل داده ها نیز از آزمون همبستگی پیرسون و نرم افزار SPSS نسخۀ 18 استفاده شد.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها:</strong> </span>نتایج نشان می دهد که فرسودگی شغلی، خستگی احساسی، مسخ شخصیت و کاهش احساس کفایت شخصی بهترتیب با همبستگی: ۰/۸۲</span><span style="font-family:iransans;">-، ۰/۸۶</span><span style="font-family:iransans;">-، ۰/۸۳</span><span style="font-family:iransans;">- و ۰/۸۵</span><span style="font-family:iransans;">- با بهره وری کارکنان بیمارستان های شریعتی و غرضی اصفهان رابطه معکوس و معناداری دارند.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> لازم است که سازمان ها تدابیری برای کاهش احساس فرسودگی شغلی در کارکنان اعمال کنند. نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش های دیگر مطابقت دارد. در پایان بر اساس نتایج پژوهش چند پیشنهاد پژوهشی ارائه می شود.</span></span><br> &nbsp;</p> مریم ورمقانی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=589&sid=1&slc_lang=fa <p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف: </strong></span>پژوهش ها تأثیر سیگار بر عملکردهای ذهنی و شناختی افراد را نشان می دهد که نیازمند توجه و تمرکز است. هدف این پژوهش بررسی تأثیر سیگار بر عملکرد شناختی کارگران صنعت خودروسازی است.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار: </strong></span>در این پژوهش مورد ـ شاهدی که در سال ۱۳۹۷ در کارخانه خودروسازی انجام شد، ۲۸۰ نفر از کارگران به صورت تصادفی ساده در دو گروه مورد (۱۰۰ نفر سیگاری) و شاهد (۱۸۰ نفر غیر سیگاری) وارد پژوهش شدند. همه افراد از محیط هایی با صدای تراز ۸۲ تا ۸۸ دسی بل انتخاب شدند. عملکرد شناختی کارگران نیز از طریق آزمون های عملکرد پیوسته، استروپ و آزمون برج لندن سنجش شد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها: </strong></span>میانگین سنی گروه مورد (۳/۷) ۳۶</span><span style="font-family:iransans;">/۰۲ سال و گروه شاهد (۳/۶۵</span><span style="font-family:iransans;">) ۳۶/۲۵</span><span style="font-family:iransans;"> سال بود. نتایج نشان می دهد که آزمون برج لندن در افراد گروه سیگاری امتیاز پایین تری از افراد غیر سیگاری دارد&nbsp;(۰/۰۱</span><span style="font-family:iransans;">>OR =۰/۹۰۳</span><span style="font-family:iransans;">&nbsp; ،</span><em style="font-family: iransans; font-size: 12px;">P</em><span style="font-family:iransans;">) و سایر مؤلفه های آزمون برج لندن ارتباط معنی داری با وضعیت سیگاری بودن افراد ندارد (۰/۰۵</span><span style="font-family:iransans;"><<em>P</em>). همچنین آزمون استروپ و عملکرد پیوسته نیز در خصوص مؤلفه های تعداد پاسخ صحیح و زمان پاسخ و تداخل ارتباط معنی داری با وضعیت سیگاری بودن افراد دارد (۰/۰۱</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>) و سایر مؤلفه ها ارتباطی با وضعیت سیگاری بودن افراد ندارد (۰/۰۵</span><span style="font-family:iransans;"><<em>P</em>).<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> مصرف سیگار و مواد نیکوتین دار به نحو محسوسی عملکردهای ذهنی و فکری کارگران را کاهش می دهد و افراد سیگاری از تداخل تمرکز، سرعت پردازش مغزی پایین در تصمیم گیری و دقت کاری ضعیف رنج می برند.&nbsp;</span></span><br> &nbsp;</p> فخرالدین احمدی کانرش http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=601&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف:</strong></span> آلودگی صدا یکی از مهم ترین عوامل فیزیکی زیان آور در محیط های کاری در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه محسوب می شود که اثرات مشهودی بر کیفیت زندگی کارگران می گذارد. هدف این پژوهش بررسی اثرات روانی و فیزیولوژیکی ناشی از مواجهه مزمن با صدا است.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار:</strong></span> این پژوهش مقطعی است که بر ۲۵۰ نفر از کارگران صنعت خودرو سازی در سال ۱۳۹۷ به صورت تصادفی انجام شد. برای بررسی میزان پرخاشگری و آزردگی افراد در پژوهش از پرسشنامه باس و پری و آزردگی استفاده شد. همچنین فشار خون با استفاده از فشار سنج جیوه ای ALPK۲ اندازه گیری شد.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها:</strong></span> اختلاف معنی داری در میزان فشار خون سیستولیک، دیاستولیک و آزردگی صوتی در گروه های با تراز فشار صوت کمتر و بیشتر از ۸۵ دسی بل وجود دارد (۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۰۰۱</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>). نتایج رگرسیون چند متغیره به خوبی نشان می دهد که بین میزان آزردگی و تراز فشار صوتی با فشار خون کارگران ارتباط معنی داری وجود دارد(۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۰۱</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>). همچنین بین مؤلفه های پرخاشگری با تراز فشار صوت نیز همبستگی معنی داری مشاهده شد (۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۰۱</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>).<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> مواجهه مزمن با صدا در محیط های کار با تغییرات روان شناختی&rlm; و فیزیولوژیک، مانند فشار خون و سطح پرخاشگری، افراد همراه است و اجرای برنامه های پیشگیرانه در کاهش بروز این اختلالات روانی و فیزیولوژیک مؤثر است.</span></span><br> &nbsp;</p> ایرج علیمحمدی http://iehfs.ir/journal/browse.php?a_id=543&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="color:#ae63d6;"><strong>زمینه و هدف:</strong></span> یکی از مهم ترین علل حوادث صنعتی، که ۹۰ درصد آن مرتبط با عامل انسانی است، نپذیرفتن خطاها به دلیل نگرانی از سرزنش و پنهان کردن آنهاست. در این پژوهش ارتباط بین دو متغیر تعیین و سپس پیش بینی فرهنگ ایمنی بر اساس ابعاد فرهنگ خطا پذیری در کارکنان یک واحد صنعتی در شهر تهران بررسی شد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>روش کار:</strong></span> این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی به صورت مقطعی انجام شد. از جامعه آماری ۳۲۰ نفری نمونه ای ۱۸۱ نفری متشکل از کارکنان عملیاتی و ستادی به شیوه در دسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه های اطلاعات فردی و شغلی، فرهنگ خطاپذیری و فرهنگ ایمنی بود. برای تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره با نرم افزار SPSS نسخه ۲۲ استفاده شد.<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>یافته ها:</strong></span> ارتباط بین ابعاد مختلف فرهنگ ایمنی و خطاپذیری ۰/۸۴ (۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۰۰۱</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>) و توان پیش بینی فرهنگ ایمنی بر اساس ابعاد مختلف فرهنگ خطاپذیری ۰/۷۰(۰/</span><span style="font-family: iransans; text-align: justify;">۰۵</span><span style="font-family:iransans;">><em>P</em>) است. بین ابعاد مختلف فرهنگ ایمنی، سطح تبادل اطلاعات، آموزش و تعهد مدیریت به ترتیب بیشترین ارتباط را با میانگین فرهنگ خطاپذیری دارند. همچنین سطح تبادل اطلاعات بیشترین و اولویت به ایمنی کمترین ارتباط را با فرهنگ خطاپذیری نشان داد. بنابراین تبادل اطلاعات می تواند به بهبود مستمر فرهنگ خطاپذیری منجر شود.&nbsp;<br> <span style="color:#ae63d6;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> به روش ارزیابی فرهنگ خطاپذیری می توان فرهنگ ایمنی کارکنان سازمان را با سطح اطمینان بالایی پیش بینی کرد که رابطه مستقیم فرهنگ خطاپذیری و فرهنگ ایمنی را نشان می دهد. افزایش فرهنگ خطاپذیری به طور مستقیم باعث می شود فرهنگ ایمنی رشد کند.&nbsp;</span></span><br> &nbsp;</p> شهناز طباطبایی