مجله ارگونومی

مطالعه‌ ابعاد آنتروپومتری دست در کارمندان دفتری شهر ارومیه

محمد حاج آقازاده

زمینه و هدف: تناسب نداشتن ابزارهای دستی با دست انسان می تواند منجر به اختلال های اسکلتی عضلانی و کاهش کارایی شود. به منظور طراحی ابزارهای دستی، نیاز به داده های آنتروپومتری جامعۀ هدف است. مطالعات اندکی، ابعاد آنتروپومتری دست ایرانی ها را گزارش کرده اند. بنابراین، هدف مطالعۀ حاضر، اندازه گیری مهم ترین ابعاد آنتروپومتری دست در جمعیتی از کارمندان شهر ارومیه بود.

روش کار: در این مطالعه 20 بعد دست غالب، برای 345 شرکت کننده (217 مرد و 128 زن) با استفاده از کالیپر دیجیتال و متر نواری پلاستیکی اندازه گیری و صدک های مهم به تفکیک جنسیت گزارش شد. از آزمون t مستقل برای مقایسۀ میانگین ابعاد دست زنان و مردان استفاده و طول و پهنای دست با داده های مرتبط در مقالات منتشرشده مقایسه شد.

یافته ها: مقادیر صدک‏های 5ام، 50ام و 95ام به تفکیک جنسیت محاسبه و به شکلِ جدول ارائه شد. اندازۀ دست مردان، بزرگ تر از زنان بود. میانگین ابعاد دست مردان، تفاوت آماری معنی داری با ابعاد دست زنان داشت (0/001=P value). برعکس زنان، طول و پهنای دست مردان مطالعۀ حاضر با بیشتر جوامع مقایسه شده، تفاوت معنی داری داشت.

نتیجه گیری: طراحان یا واردکنندگان ابزارهای دستی و دستکش ها می توانند، از نتایج این مطالعه استفاده کنند. با توجه به اختلاف معنی دار ابعاد دست زنان با مردان، توصیه می شود در طراحی محصولات مدنظر برای هر جنس از داده های آنتروپومتری دست آنها استفاده شود.

رابطه قابلیت‌های فردی و پیامدهای بهبود کیفیت و بهره‌وری سازمانی

زهرا طوسی

زمینه و هدف: منابع انسانی سازمان ها با قابلیت ها و توانمندی های بالقوه خود، چنانچه مورد توجه قرار گیرند، نقش مهم و حساسی را در ارتقاء کیفیت و بهره وری ایفا خواهند نمود که در مباحث ماکروارگونومی نیز با هدف ارتقاء عملکرد سازمان به آن پرداخته شده است. لذا این مطالعه با هدف بررسی رابطه قابلیت های فردی و بهبود کیفیت و بهره وری در دانشکاه علوم پزشکی همدان انجام شد.
روش کار: این پژوهش از نوع توصیفی/تحلیلی بوده که با روش نمونه گیری تصادفی 295نفر از مدیران وکارشناسان واحدهای ستادی دانشگاه انتخاب شدند و داده ها بوسیله 2پرسشنامه «سازمان یادگیرنده پیتر سنگه» و «مدیریت کیفیت فراگیر» گردآوری شد. تحلیل داده ها به کمک روش های آمار توصیفی و آزمون آماری تی و آنالیز واریانس در سطح اطمینان 95 درصد، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون با کمک نرم افزار Spss16 صورت پذیرفت.
یافته ها: نتایج، میانگین قابلیت های فردی را 1/23 نشان داد. همچنین نتایج حاکی از وجود ارتباط و همبستگی مثبت و معنادار بین قابلیت های فردی و بهره وری سازمان می باشد(p<0/001) بطوری که به ازای یک واحد افزایش در نمره قابلیت های فردی، نمره پیامدهای بهبودکیفیت و بهره وری 09/0 واحد افزایش خواهد یافت (001/0p< ،018/0, SE=09/0b=). تفاوت معناداری در قابلیت های فردی بر حسب مشخصات دموگرافیک مشاهده نشد.
نتیجه گیری: بهره وری در بخش خدمات بـیش از آنکـه بـه فنـاوری و سـایر عوامـل بسـتگی داشـته باشـد بـه منـابع انسـانی و عـواملی کـه بـرآن تـاثیر می گذارند، بستگی دارد. لذا توجه به قابلیت ها و توانمندسازی منابع انسانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و می توان با رویکرد ماکروارگونومی و توسعه زیرساختهای مرتبط با توانمندسازی کارکنان، به افزایش کارآئی، بهره وری و بهبود کیفیت دست یافت.

ارتباط بین ابعاد آنتروپومتریک با ناهنجاری های بالاتنه در دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی

سعید ایل بیگی

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف بررسی ارتباط بین ارگونومی تجهیزات آموزشی با شاخص های آنتروپومتری و ناهنجاری های بالاتنه در دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی شهر مشهد انجام شد.
روش کار: تعداد 375 نفر از دانش آموزان دختر ابتدایی شهر مشهد به صورت تصادفی- خوشه ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شده اند و پس از بررسی اندازه های آنتروپومتری آزمودنی ها و ابعاد تجهیزات آموزشی، ناهنجاری های بالاتنه آزمودنی ها شامل کیفوز و لوردز کمری به وسیله خط کش منعطف ارزیابی و اندازه گیری شد. ارتباط بین متغیر های مورد بررسی توسط فرمول های اندازه های آنتروپومتری درحالت متناسب، یک حالت بزرگ تر و یک حالت کوچک تر از اندازه متناسب محاسبه شد. محاسبات آماری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 16 در سطح معنی داری (05/0p≤) انجام شد.
یافته ها: این پژوهش نشان داد که نیمکت های 8/81 درصد آزمودنی ها با توجه به ارتفاع رکبی آن ها از حداکثر محدوده پذیرفته شده، بلندتراست. همچنین، 8/76 درصد آزمودنی ها از میزهایی استفاده می کنند که بلندتر از حداکثر محدوده پذیرفته شده است و عمق همه نیمکت های مورد استفاده نامتناسب و از حداقل محدوده پذیرفته شده، کوچک تر هستند. علاوه بر این، بین میزان تناسب ارتفاع نیمکت و ارتفاع رکبی آزمودنی ها و ناهنجاری های لوردوزکمری و کیفوز رابطه معنی داری وجود داشت (05/0≥p).
نتیجه گیری: براساس نتایج، میز و نیمکت های مورد استفاده دانش آموزان حتی از حداقل رعایت استاندارد های ارگونومیکی برخوردار نیستند، و توصیه می شود تدابیر لازم جهت بهبود وضعیت ارگونومی تجهیزات مدارس منطبق با دامنه سنی دانش آموزان اتخاذ گردد.

نقش میانجی خودکارآمدی شغلی در رابطه بین توسعه حرفه ای با رضایت و تعهد شغلی کارکنان ادارات ورزش و جوانان

محسن شیرمحمدزاده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی خودکارآمدی شغلی در رابطه بین توسعه حرفه ای با رضایت و تعهد شغلی انجام شد.
روش کار: این پژوهش توصیفی- همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری می باشد. جامعه آماری 322 نفر از کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان آذربایجان شرقی بود که از میان آنان 203 نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند که برای تعیین حجم نمونه از جدول کرجسی و مورگان استفاده شد. برای گردآوری داده ها، از پرسشنامه های استاندارد استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از شاخص های توصیفی و روش مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل گردید.
یافته ها: بررسی تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که بین توسعه حرفه ای با رضایت و تعهد شغلی رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد که بین خود کارآمدی با رضایت و تعهد شغلی رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد بیشترین میزان همبستگی معنی دار به رابطه بین توسعه حرفه ای با رضایت شغلی و کمترین میزان همبستگی معنی دار به رابطه بین توسعه حرفه ای و خودکارآمدی مربوط می شود. علاوه برای این نتایج نشان داد که نقش میانجی خودکارآمدی شغلی در رابطه توسعه حرفه ای با رضایت و تعهد شغلی تائید می شود.
نتیجه گیری: با توجه به یافته ها می توان نتیجه گرفته که توسعه حرفه ای به طور مستقیم باعث ارتقاء رضایت و تعهد شغلی می شود. همچنین با تایید نقش خودکارآمدی شغلی، توسعه حرفه ای دارای اثر غیر مستقیم، مثبت و معنی دار بر رضایت و تعهد شغلی می باشد.

بررسی تجربی سطح ناتوانی عملکرد دستی ناشی از مواجهه با ارتعاش دست بازو در کارگران شاغل در یک صنعت ریخته گری

محسن علی آبادی

زمینه و هدف: مواجهه با ارتعاش دست-بازو از جمله عوامل زیان آور فیزیکی رایج می باشد. هدف از این مطالعه بررسی تجربی سطح ناتوانی عملکرد دستی ناشی از مواجهه با ارتعاش دست بازو در کارگران شاغل در یک صنعت ریخته گری است.
روش کار: مطالعه حاضر بر روی 53 نفر از کارگران ریخته گری بعنوان گروه مورد و 28 نفر بعنوان گروه کنترل انجام گردید. اندازه گیری ارتعاش دست و بازو شاغلین بر اساس استاندارد5349 ISO صورت گرفت. سطح ناتوانی عملکرد دستی با استفاده از آزمون های اسکلتی- عضلانی، حسی- عصبی و عروقی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین پرسشنامه کمی سطح ناتوانی بازو, شانه و دست DASH استفاده گردید. جهت تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS16 استفاده شد.
یافته ها: میزان ارتعاش معادل 8 ساعته مواجهه کارگران m/s² 73/8 (49/4) بود که بیش از حد مجاز است. مهارت و چابکی، قدرت گرفتن انگشتان و قدرت چنگش دست غالب در گروه مورد نسبت به گروه کنترل به ترتیب 4٪ ،3/13٪ و 11٪ کاهش یافت( 05/0p<). مدت زمان احیای دمای دست غالب در گروه مورد نسبت به گروه کنترل 2/41٪ افزایش یافت ( 05/0p<). عوارض حسی- عصبی در گروه مورد نسبت به گروه کنترل افزایش نشان داد با این حال از لحاظ آماری معنی دار نبود. امتیاز DASH در گروه مورد 7/10 (4/13) و گروه کنترل 1/4 (1/5) بود.
نتیجه گیری: عملکرد های فیزیکی دستی در شاغلین در مواجهه با ارتعاش بین 4٪ الی 14٪ کاهش یافت که سطح امتیاز DASH هم تایید کننده این موضوع بود. علاوه براین شاغلین سطح عوارض عروقی بیشتری در مقایسه با عوارض حسی – عصبی نشان دادند.

نقش حمایت سازمانی ادراک‌شده در رابطۀ بین استرس شغلی با پیامدهای سلامت در کارکنان

فریبا کیانی

زمینه و هدف: غالب پژوهش های انجام شده پیرامون استرس شغلی بر طراحی مداخلاتی مثل مدیریت استرس پرداخته اند و از نقش عوامل روانی اجتماعی محیط کار بر بروز استرس شغلی غفلت ورزیده اند. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش حمایت سازمانی ادراک شده در رابطه میان استرس شغلی با پیامدهای سلامت در کارکنان یعنی نرخ حوادث گزارش شده بود.
روش کار: 211 نفر از کارکنان شرکت ذوب آهن اصفهان به روش تصادفی طبقه ای انتخاب و پرسش نامه هایی را درباره خصوصیات دموگرافی، استرس شغلی، نرخ حوادث گزارش شده و حمایت سازمانی ادراک شده کامل کردند. داده های جمع آوری شده از طریق شاخص های توصیفی و تحلیل رگرسیون چندگانه با استفاده از نرم افزار SPSS نسخۀ 18 تجزیه وتحلیل شدند.

یافته ها: نتایج نشان داد که بین متغیرهای حمایت سازمانی ادراک شده، استرش شغلی و نرخ حوادث گزارش شده رابطۀ معنی داری وجود دارد (05/0P<). همچنین نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نشان داد که حمایت سازمانی ادراک شده رابطه بین استرس شغلی و نرخ حوادث گزارش شده را تا حدودی تعدیل کرد (05/0P<).

نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر حاکی از این است که حمایت سازمانی ادراک شده می تواند رابطه بین استرس شغلی و درگیرشدن در حوادث کاری را تعدیل کند و در نتیجه کارکنان کمتر درگیر رفتارهای مخاطره آمیز و حوادثِ ناشی از استرس شغلی می شوند.

بررسی استرس زاهای شغلی به عنوان پیش‌بین‌های قصد ترک شغل پرستاران

سید علی مهدیون

زمینه و هدف: قصد ترک شغل در نیروهای انسانی از جمله موضوعاتی است که همواره تلاش های مدیریتی درجهت کاهش آن بوده است. عوامل زیادی ترک شغل را تحت تاثیر قرار میدهند که ازجمه آنها عوامل استرس زای شغلی است. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسی استرس زاهای شغلی به عنوان پیش بین های قصد ترک شغل پرستاران انجام شده است.
روش کار: طرح پژوهش در این مطالعه از نوع طرح همبستگی است. جامعه مورد نظر در پژوهش حاضر تمامی پرستاران شاغل در بیمارستان های دولتی شهر همدان بودند که بر اساس روش نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 300 نفر به عنوان نمونه پژوهش حاضر انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این تحقیق پرسشنامه عدم تعادل تلاش پاداش، پرسشنامه محتوای شغل و پرسشنامه قصد ترک شغل بودند. تحلیل داده ها با استفاده از روش همبستگی و تحلیل رگرسیون و با استفاده از نرم افزارSPSS₁₈ انجام شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که بین میزان تلاش، تقاضاهای شغلی با قصد ترک شغل در پرستاران رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد (p≤0.01) ولی بین میزان پاداش، کنترل شغلی و حمایت اجتماعی با قصد ترک شغل در پرستاران رابطه منفی و معنادار مشاهده شد(p≤0.01).
نتیجه گیری: براساس نتایج میتوان چنین نتیجه گیری کرد که استرس شغلی عامل مهمی در ایجاد قصد ترک شغل در پرسنل است و میتوان از مولفه های هر دو مدل بکار رفته در این پژوهش در جهت کاهش قصد ترک شغل پرستاران استفاده کرد.

تاثیر اقدامات سیستم مدیریت ایمنی، رهبری اخلاقی و خودکارآمدی بر رفتار‌های ایمنی کارکنان دارای مشاغل سخت و زیان آور در صنایع تولیدی استان گیلان

مهدی فدایی اشکیکی

زمینه و هدف: مساله رفتارهای ایمن بخصوص در مشاغل سخت و زیان آور، از اساسی ترین موضوعات پیش روی صنایع تولیدی در کشورهای در حال توسعه است. تحقیق حاضر بدنبال بررسی عناصر اثرگذار بر بروز رفتارهای ایمن از سوی کارکنان شاغل در مشاغل سخت و زیان آور صنایع تولیدی در استان گیلان است.
روش کار: تحقیق حاضر از نظر روش، توصیفی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری تحقیق شامل: کارکنان دارای مشاغل سخت و زیان آور در بخش ریخته گری و پرس صنایع تولیدی استان گیلان است که به دلیل عدم دسترسی و کدگذاری عناصر جامعه آماری، بر اساس جدول مورگان، تعداد 384 نفر به روش غیراحتمالی به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند و داده های لازم با استفاده از پرسشنامه جمع آوری گردید. پس از تایید روایی (محتوی) و پایایی پرسشنامه و توصیف متغیرهای آن با استفاده از نرم افزار SPSS ، فرضیه های تحقیق بر اساس روش مدلسازی معادلات ساختاری و نرم افزار LISREL 8.5 آزمون گردیدند.
یافته ها: نتایج نشان می دهند که تاثیر اقدامات سیستم مدیریت ایمنی بر پذیرش و انگیزه ایمنی؛ رهبری اخلاقی بر پذیرش و مشارکت ایمنی؛ خودکارآمدی بر انگیزه و پذیرش ایمنی؛ و انگیزه ایمنی بر پذیرش و مشارکت ایمنی مورد تایید قرار گرفت؛ ولی فرضیات تاثیر اقدامات سیستم مدیریت ایمنی بر مشارکت ایمنی، خودکارآمدی بر مشارکت ایمنی و رهبری اخلاقی بر پذیرش ایمنی، تایید نشدند. بعلاوه، نتایج نشان می دهند که متغیرهای مدل، 8/68 درصد از تغییرات رفتارهای ایمنی را تبیین می کنند.
نتیجه گیری: خودکارآمدی دارای بیشترین تاثیر غیرمستقیم بر رفتار ایمنی (پذیرش ایمنی و مشارکت ایمنی) است که هر دو این اثرگذاری ها بواسطه انگیزه ایمنی صورت می گیرد. بنابراین، تقویت خودکارآمدی موجب بروز بیشتر رفتارهای ایمن می گردد.