آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 13، شماره 4 - ( فصلنامه تخصصی انجمن ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی ایران 1404 )
جلد 13 شماره 4 صفحات 317-307 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.PNU.REC.1403.741
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Omidi N, Ghanbarzadeh H, Emami M, Omidi M. A Model Based on Macro-ergonomics to Improve Cybersecurity Resilience and Reduce Financial Risk in Digital Banking: A Mixed-Method Study. Iran J Ergon 2026; 13 (4) :307-317
URL: http://journal.iehfs.ir/article-1-1113-fa.html
URL: http://journal.iehfs.ir/article-1-1113-fa.html
امیدی نبی، قنبرزاده حسن، امامی محسن، امیدی محمدرضا. ارائه مدل ماکروارگونومی برای ارتقای تابآوری امنیت سایبری با هدف کاهش ریسک مالی در بانکداری دیجیتال: مطالعه آمیخته. مجله ارگونومی. 1404; 13 (4) :307-317
نبی امیدی1 
، حسن قنبرزاده2 ، محسن امامی3 ، محمدرضا امیدی*4
، حسن قنبرزاده2 ، محسن امامی3 ، محمدرضا امیدی*4
1- گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2- گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران
3- گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
4- گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ،mromidi_91@yahoo.com
2- گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران
3- گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
4- گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ،
چکیده: (2271 مشاهده)
اهداف: با گسترش فزاینده بانکداری دیجیتال، تهدیدات سایبری به نوعی ریسک مالی و عملیاتی بزرگ تبدیل شدهاند. این پژوهش با هدف طراحی مدلی مبتنیبر اصول ماکروارگونومی، برای تقویت تابآوری امنیت سایبری بهمنظور کاهش ریسک مالی در صنعت بانکداری دیجیتال انجام شد.
روش کار: این پژوهش با رویکرد ترکیبی انجام شد. در فاز کیفی، با پانزده نفر خبره مصاحبه و دادهها با تحلیل تماتیک بررسی شد. در فاز کمی، مدل مفهومی حاصل از طریق پرسشنامهای محققساخته روی نمونهای شامل ۳۸۷ نفر از کارکنان بانکها آزمون شد. تحلیل دادهها و ارزیابی مدل نهایی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار LISRELصورت گرفت.
یافتهها: تحلیل کیفی به شناسایی ۵ مضمون اصلی و ۳۲ مضمون فرعی منجر شد که ابعاد مدل را تشکیل دادند: زیرسیستم فنی ـ ابزاری، انسانی ـ روانشناختی، سازمانی ـ ساختاری، عوامل محیطی ـ نظارتی و تابآوری امنیت سایبری (پیامد). نتایج آزمون مدل کمی نشان داد که مدل برازش مطلوبی دارد (GFI=۰.۹۲, CFI=۰.۹۴, RMSEA=۰.۰۶۱, SRMR=۰.۰۵۷, CMIN/DF=۲.۴۱). هر چهار بُعد ماکروارگونومی تأثیر مثبت و معناداری در تابآوری امنیت سایبری داشتند. در این میان، «زیرسیستم سازمانی-ساختاری» با ضریب مسیر استاندارد ۴۸/۰ بیشترین تأثیر را به خود اختصاص داد و بهعنوان قویترین پیشبین شناسایی شد.
نتیجهگیری: مدل جامعهشناختی ـ فنی مبتنیبر ماکروارگونومی، چهارچوبی کارآمد برای تحلیل و تقویت تابآوری امنیت سایبری در بانکداری دیجیتال ارائه میکند، بهگونهای که انتظار میرود افزایش تابآوری سایبری، به کاهش ریسکهای مالی نیز کمک کند. این نتیجه بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً فنی به نگرشی سیستمی و تعاملی میان انسان، فناوری و ساختار سازمانی تأکید میکند.
روش کار: این پژوهش با رویکرد ترکیبی انجام شد. در فاز کیفی، با پانزده نفر خبره مصاحبه و دادهها با تحلیل تماتیک بررسی شد. در فاز کمی، مدل مفهومی حاصل از طریق پرسشنامهای محققساخته روی نمونهای شامل ۳۸۷ نفر از کارکنان بانکها آزمون شد. تحلیل دادهها و ارزیابی مدل نهایی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار LISRELصورت گرفت.
یافتهها: تحلیل کیفی به شناسایی ۵ مضمون اصلی و ۳۲ مضمون فرعی منجر شد که ابعاد مدل را تشکیل دادند: زیرسیستم فنی ـ ابزاری، انسانی ـ روانشناختی، سازمانی ـ ساختاری، عوامل محیطی ـ نظارتی و تابآوری امنیت سایبری (پیامد). نتایج آزمون مدل کمی نشان داد که مدل برازش مطلوبی دارد (GFI=۰.۹۲, CFI=۰.۹۴, RMSEA=۰.۰۶۱, SRMR=۰.۰۵۷, CMIN/DF=۲.۴۱). هر چهار بُعد ماکروارگونومی تأثیر مثبت و معناداری در تابآوری امنیت سایبری داشتند. در این میان، «زیرسیستم سازمانی-ساختاری» با ضریب مسیر استاندارد ۴۸/۰ بیشترین تأثیر را به خود اختصاص داد و بهعنوان قویترین پیشبین شناسایی شد.
نتیجهگیری: مدل جامعهشناختی ـ فنی مبتنیبر ماکروارگونومی، چهارچوبی کارآمد برای تحلیل و تقویت تابآوری امنیت سایبری در بانکداری دیجیتال ارائه میکند، بهگونهای که انتظار میرود افزایش تابآوری سایبری، به کاهش ریسکهای مالی نیز کمک کند. این نتیجه بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً فنی به نگرشی سیستمی و تعاملی میان انسان، فناوری و ساختار سازمانی تأکید میکند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
ماکروارگونومی و ارگونومی مشارکتی
دریافت: 1404/7/8 | پذیرش: 1404/10/3 | انتشار الکترونیک: 1404/10/3
دریافت: 1404/7/8 | پذیرش: 1404/10/3 | انتشار الکترونیک: 1404/10/3
فهرست منابع
1. Tian S, Zhao B, Olivares RO. Cybersecurity risks and central banks' sentiment on central bank digital currency: Evidence from global cyberattacks. Fin Res Lett. 2023;53(C):103609. [DOI:10.1016/j.frl.2022.103609]
2. Türegün N. Digital transformation and cybersecurity risks. Int J Account Inf Syst. 2025;56:100749. [DOI:10.1016/j.accinf.2025.100749]
3. Super I, Zhang L, Wang B, Asan O. The impact of psychological factors on interprofessional team collaboration in the ICU: A macro-ergonomic case study. Appl Ergon. 2025;128:104535. [DOI:10.1016/j.apergo.2025.104535] [PMID]
4. Qabajeh I, Thabtah F, Chiclana F. A recent review of conventional vs. automated cybersecurity anti-phishing techniques. Comput Sci Rev. 2018;29:44-55. [DOI:10.1016/j.cosrev.2018.05.003]
5. Khoshakhlagh AH, Majdabadi MA, Yazdanirad S. The impact of ergonomic-educational interventions on reduction of musculoskeletal symptoms among employees of oil and gas installations in Iran. Work. 2022;71(3):651-60. [DOI:10.3233/WOR-205231] [PMID]
6. Hassanzadeh P, Ghahramani A, Mohebbi I. An assessment of association between macro-ergonomics status and employees' prevalence of musculoskeletal disorders and job stress outcomes in Urmia educational and medical hospitals. Iran J Ergon. 2020;7(4):40-51. [DOI:10.30699/jergon.7.4.40]
7. Rodríguez-Gámez IF, Maldonado-Macías AA, Lagarda-Leyva EA, Hernández-Arellano JL, Rodríguez Y. A Continuous Improvement Instrument for the evaluation of the ergonomics management system in the supply chain. Heliyon. 2024; 5;10(24):e40956. [DOI:10.1016/j.heliyon.2024.e40956] [PMID]
8. Mansoor SN, Al Arabia DH, Rathore FA. Ergonomics and musculoskeletal disorders among health care professionals: Prevention is better than cure. J Pak Med Assoc. 2022;72(6):1243-5.
9. Fu Y, Lu W, Chen J. A virtual reality-based ergonomic assessment approach for human-robot collaboration workstation design in modular construction manufacturing. Adv Eng Inform. 2025;64:103054. [DOI:10.1016/j.aei.2024.103054]
10. Sulong Z, Fuszder MHR, Abdullah M, Abakah EJA. Cybersecurity risk and bank risk-taking. J Behav Exp Finance. 2025;47(C):101080. [DOI:10.1016/j.jbef.2025.101080]
11. Chanda RC, Vafaei-Zadeh A, Hanifah H, Nikbin D. Assessing cybersecurity awareness among bank employees: A multi-stage analytical approach using PLS-SEM, ANN, and fsQCA in a developing country context. Comput Secur. 2025;149(C):104208. [DOI:10.1016/j.cose.2024.104208]
12. Asmar M, Tuqan A. Integrating machine learning for sustaining cybersecurity in digital banks. Heliyon. 2024;10(17):e37571. [DOI:10.1016/j.heliyon.2024.e37571] [PMID]
13. Azadeh A, Roudi E, Salehi V. Optimum design approach based on integrated macro-ergonomics and resilience engineering in a tile and ceramic factory. Saf Sci. 2017;96:62-74. [DOI:10.1016/j.ssci.2017.02.017]
14. Morel G, Amalberti R, Chauvin C. How good micro/macro ergonomics may improve resilience, but not necessarily safety. Saf Sci. 2009;47(2):285-94. [DOI:10.1016/j.ssci.2008.03.002]
15. Azadeh A, Motevali Haghighi S, Gaeini Z, Shabanpour N. Optimization of healthcare supply chain in context of macro-ergonomics factors by a unique mathematical programming approach. Appl Ergon. 2016;55:46-55. [DOI:10.1016/j.apergo.2016.01.002] [PMID]
16. Almada JF, Renner JS. Public transport accessibility for wheelchair users: a perspective from macro-ergonomic design. Work. 2015;50(4):531-41. [DOI:10.3233/WOR-131811] [PMID]
17. Zayas-Cabán T, Rogers CC. The role of patient ergonomics in improving health research participation. Appl Ergon. 2025;125:104458. [DOI:10.1016/j.apergo.2024.104458] [PMID]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
