ایوب قنبری سرتنگ، نگار صفرپور خطبهسرا، زهرا رحیمی، محبوبه عابدی، حجتاله حسینیان، محسن پورصادقیان،
دوره 14، شماره 1 - ( 1-1405 )
چکیده
اهداف: مدیریت نادرست پسماند به عنوان یکی از عوامل اصلی تخریب محیط زیست، نیازمند رویکردهای نوینی مانند پسماند صفر، ارگونومی سبز و ارگونومی بومشناسی است. این مطالعه با تکیه بر چهارچوب استاندارد DIN ۹۱۴۳۶ (Deutsches Institut für Normung ۹۱۴۳۶)، نقش رویکردهای نوین را در تحقق سیستمهای مدیریت پسماند پایدار و کاهش آثار منفی محیطزیستی بررسی میکند.
روش کار: این مطالعه مروری روایتی از طریق جستجوی نظاممند در پایگاه های اطلاعاتی بینالمللی (PubMed، Google Scholar، Scopus، ScienceDirect و Web of Science) و پایگاههای اطلاعاتی فارسی (SID، Magiran IranMedex وIranDoc)، برای مقالات منتشرشده از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. استراتژی جستجو شامل ترکیبی از کلمات کلیدی بود و مقالات براساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. سپس دادههای استخراج شده از طریق تحلیل موضوعی طبقهبندی و شفافسازی شدند.
یافتهها: براساس مطالعات انجام شده، ارگونومی سبز از طریق طراحی پایدار محصولات و فرایندها برکاهش پسماند در مبدأ و افزایش بازیافت مؤثر است و با مرحله پیشگیری در چهارچوب استاندارد DIN ۹۱۴۳۶ همسو است. همچنین، ارگونومی بومشناسی با تحلیل تعاملات انسان و محیطزیست، بستری سیستمی برای تحقق پسماند صفر با تأکید بر ابعاد فنی، اجتماعی و زیستمحیطی فراهم میکند، به طوری که با تلفیق این دو رویکرد در قالب استاندارد مذکور، مسیری مؤثر به سوی اقتصاد چرخهای و مدیریت پایدار پسماند ترسیم میشود.
نتیجهگیری: تحقق پسماند صفر مستلزم یکپارچهسازی سه رکن اصلی ارگونومی سبز، ارگونومی بومشناسی و چهارچوب اجرایی استاندارد DIN ۹۱۴۳۶ است. این ادغام نه تنها کاهش پسماند و حفظ منابع را بههمراه دارد، بلکه سلامت انسان و پایداری محیطی را نیز ارتقا میدهد. برای نهادینه کردن این رویکرد، گسترش پژوهشهای بینرشتهای، گنجاندن اصول آن در سیاستگذاریها و سرمایهگذاری بر آموزش و فرهنگسازی میان تمام ذینفعان ضروری است.
