107 نتیجه برای ارگونومی
رضا زیاری، پروین افشار، مهسان افشار،
دوره 12، شماره 1 - ( 2-1403 )
چکیده
اهداف: انتظار میرفت سیستم بهداشت و درمان با استفادهی صحیح از فرصتهای گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات به خدماترسانی بهتر کمک کند. در برخی مواقع، تلاش ارائهدهندگان یا کاربران خدمات برای افزایش منافع خود سبب تجاریسازی سلامت و آسیب به قیمت اثربخشی و رفاه شخصی شده است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل تأثیر مؤلفههای دیجیتالی رسانههای اجتماعی در تجاریسازی سلامت با هدف ارتقای ارگونومی در سطح کلان و شناختی بود.
روش کار: این تحقیق کاربردی از نظر روش انجام، توصیفیپیمایشی و مقطعی بود. جامعهی آماری را ۳۰۰ نفر از استادان دانشگاه علوم پزشکی همدان تشکیل دادند که از بین آنها، ۱۶۹ نفر به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. با روش توصیفی، مؤلفهها مشخص شد. تحلیل سؤالات با روش تحلیل عاملی اکتشافی در نرمافزار spss انجام شد. با روش فریدمن، رتبهبندی مؤلفهها انجام و مدل نهایی ارائه شد.
یافتهها: مؤلفههای دیجیتالی رسانههای اجتماعی در تجاریسازی، سلامت پنج بخش نظام سلامت، دارو، بیمار، بیمه و کارکنان سلامت را در بر میگیرند و ۳۰ زیرمؤلفه را نیز شامل میشوند.
نتیجهگیری: مؤلفههای دیجیتالی مرتبط با نظام سلامت بیشترین تأثیر را در تجاریسازی سلامت دارند که نیاز به توجه به تدوین مقررات گسترش رسانههای اجتماعی در بخش سلامت را نشان میدهد. استراتژیهای متداول شامل کنترل در دسترس بودن دادهها، ایجاد ائتلاف بین ذینفعان سلامت با رعایت نظارت، استفاده از قوانین مسئولیت اجتماعی برای شرکتهای دیجیتال و ترویج خودتنظیمی در بین ذینفعان است.
رها صیدی، مهناز صارمی، اعظم ملکی، مهشید نامداری،
دوره 12، شماره 2 - ( 5-1403 )
چکیده
اهداف: پایبندی کاربر به احساس تعلّق و رضایت فرد هنگام تعامل با فنّاوریهای دیجیتال اشاره دارد. جذّابیت بصری با ویژگیهایی چون سادگی و تنوّع در طراحی محصولات و استراتژیهای فروش آنلاین مهم است. این مطالعه به بررسی ارتباط بین جذّابیت بصری و پایبندی کاربران در یک شبکه اجتماعی منتخب پرداخته است.
روش کار: این مطالعه توصیفیتحلیلی همبستگی است که به بررسی جذّابیت دو صفحه با محتوای مشابه آموزشی، ولی با معیارهای جذّابیت متفاوت در یکی از شبکههای اجتماعی میپردازد. صفحه محقّقساخته، شامل استانداردهای جذّابیت بیشتری نسبت به صفحه پایه است. دادهها ازطریق پرسشنامههای آنلاین جمعآوری و در نرمافزار SPSS تحلیل شدند.
یافتهها: در این مطالعه ۱۱۶ نفر شرکت کردند که ۹۱ نفر (۷۸/۴ درصد) خانم بودند و میانگین سنّی آنها ۲/۵۴ ±۲۶/۸ سال بود. بیشترین سهم در تحصیلات مربوط به افراد دارای مدرک کارشناسی (۵۷/۸ درصد) بود. میانگین امتیاز جذّابیت بصری صفحات تولید محتوای محقّقساخته و پایه به ترتیب ۹۵/۹۲ و ۸۴/۹ بود که نشاندهنده جذّابیت بصری بیشتر صفحه محقّقساخته است. همچنین، امتیاز پایبندی کاربر برای صفحات محقّقساخته و پایه به ترتیب ۱۰۷/۹ و ۱۰۰/۰۲ بود. همبستگی مثبت و معناداری بین جذّابیت بصری و پایبندی کاربر در دو صفحه وجود داشت (۰/۰۰۱P<)، ارتباط معناداری بین جنسیت و سطح تحصیلات با این مقیاسها مشاهده نشد (۰/۰۵P>).
نتیجهگیری: این مطالعه نشان میدهد که جذّابیت بصری صفحات تولید محتوای مجازی تأثیر معناداری بر پایبندی کاربران دارد. این یافته اهمیت رعایت معیارهای جذّابیت در طراحی محتوا را تأکید میکند و میتواند برای طراحان محتوا، مدیران و صاحبان کسبوکارها مفید باشد.
نرگس اسحاقی، نرمین حسن زاده رنگی، یحیی خسروی،
دوره 12، شماره 2 - ( 5-1403 )
چکیده
اهداف: علمسنجی بهعنوان حوزهای از پژوهش، به بررسی و تحلیل روندها و الگوهای علمی در مجلاّت علمی مختلف میپردازد. هدف از این مطالعه تحلیل محتوای مقالات منتشرشده ده سال اخیر در مجلّه معتبر Journal of Applied Ergonomics و تعیین الگوی توزیع مقالات برحسب مضامین استخراجشده است.
روش کار: با استفاده از روش تحلیل محتوای مستقیم، تعداد ۲۱۴۸ مقاله منتشرشده ۱۰ ساله اخیر از وبگاه مجلّه Journal of Applied Ergonomics استخراج و برحسب موضوع، ملّیت نویسندگان و سال انتشار دستهبندی شدند. جهت دستهبندیهای موضوعی مقالات، از دستهبندی موجود مقالات منتشرشده و طرحواره درخت موضوعی وبگاه ارسال مقاله مجلاّت منتخب بینالمللی و از نرمافزار EXCEL ۲۰۲۱ جهت آمادهسازی و تحلیل دادهها استفاده شد.
یافتهها: از میان ۲۲ مضمون استخراجشده، سه مضمون اصلی شامل «وضعیت فیزیوسایکولوژی و فاکتورهای شغلی»، «تعامل انسان ماشین، تعامل انسان کامپیوتر»، و «طراحی محصول و خدمات ارگونومیک» حدود ۵۰ درصد واریانس مقالات منتشرشده در این مجلّه معتبر موردمطالعه را تبیین میکنند. دراینمیان، تمرکز ویژهای به مضمون «وضعیت فیزیوسایکولوژی و فاکتورهای شغلی» وجود دارد. موضوعات «وضعیت فیزیوسایکولوژی و فاکتورهای شغلی»، «تعامل انسان ماشین، تعامل انسان کامپیوتر» و «طراحی محصول و خدمات ارگونومیک» در سالهای اخیر بیشازپیش سیر صعودی داشتهاند. همچنین، نویسندگان ایالاتمتّحده آمریکا با 25/84 درصد فراوانی بیشترین سهم را در انتشار مقالات این مجلّه به خود اختصاص دادهاند.
نتیجهگیری: چهارچوب مضمونی و الگوی انتشار استخراجشده در این مطالعه میتواند در برنامهریزی آموزشی و تحقیقاتی حوزه بهداشت حرفهای دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و سازمانهای مرتبط به کار رود.
فاطمه علی بیگیان، حمیدرضا مکرمی، رضا کاظمی،
دوره 12، شماره 2 - ( 5-1403 )
چکیده
اهداف: مطالعه کیفی حاضر با هدف درک عوامل موثر بر عملکرد بهینه رانندگان اتوبوس با استفاده از رویکرد ارگونومی کلان و مدل سیستمهای کاری انجام شد. این موضوع مهم است؛ زیرا به شکافهای قابلتوجهی در ادبیات موجود درباره عوامل ارگونومیک و سازمانی موثر بر عملکرد راننده پرداخته است.
روش کار: در این مطالعه سیزده مصاحبه عمیق با رانندگان اتوبوس انجام شد. تجزیه و تحلیل محتوای کیفی دادهها با استفاده از نرمافزار MAXQDA۲۰۲۰ پس از جمعآوری دادهها انجام شد. کدها بر اساس نه دسته از عوامل موثر بر عملکرد، مربوط به پنج مولفه سیستم کاری که عبارتند از: سازمانی، فردی، محیطی، وظیفه و فناوری استخراج شدهاند.
یافتهها: تجزیه و تحلیل نشان داد که کارکنان عملکرد پایین را بیشتر به دلیل مشکلات ساختاری سازمانی و ویژگیهای مدیریتی گزارش کردهاند. این یافتهها نقش حیاتی عوامل سازمانی را در عملکرد راننده برجسته میکند.
نتیجهگیری: نتایج نشاندهنده آن است که مداخلات ارگونومیک با هدف قرار دادن مسائل ساختاری سازمانی و شیوههای مدیریتی میتواند عملکرد و رضایت رانندگان اتوبوس را به طور قابلتوجهی بهبود بخشد. بینش بهدستآمده از این تحقیق میتواند مداخلات عملی را برای بهبود شرایط کاری و عملکرد کلی این گروه شغلی ارائه دهد. این یافتهها با ارائه مسیری نوین به منظور تقویت سیستم کاری برای پشتیبانی بهتر از عملکرد راننده، کمک میکنند.
رقیه اسمعیلی، علی عسکری، محسن پورصادقیان،
دوره 12، شماره 3 - ( 10-1403 )
چکیده
اهداف: عوامل مختلفی از جمله توجه نکردن به متناسبسازی فضاهای آموزشی میتواند به طور چشمگیری کیفیت آموزش را تحت تاثیر قرار دهد؛ بنابراین، در این مطالعه کوشش شده است تا همه تحقیقات انجامشده درباره ارگونومی مدارس در ایران به طور جامع بررسی و تحلیل شود.
روش کار: جستجوی دو زبانه در این مطالعه با استفاده از کلیدواژههای فارسی شامل «دانشآموز»، «مدرسه ابتدایی»، «دبیرستان»، «متوسطه»، و «ارگونومی فیزیکی، محیطی و عمومی» و معادلهای لاتین آنها در پایگاههای داده شامل Google Scholar، PubMed، Web of Science و Scopus از ابتدای تحقیقات در ایران تا سال ۱۴۰۳ شمسی (میلادی ۲۰۲۴) انجام شده، سپس مقالات مرتبط با موضوع مطابق با معیارهای تعیینشده، جمعآوری و بررسی شده است.
یافتهها: از میان مقالات یافتهشده، تنها ۳۰ مقاله، مرتبط با هدف مطالعه شناسایی شدهاند که به ارگونومی فیزیکی، محیطی و عمومی پرداخته بودند. مقایسه این مطالعات نشان داده که اختلالات اسکلتی - عضلانی طی این مطالعات روندی صعودی داشته و بیشتر این اختلالات با مسائل ارگونومیکی در مدارس، از جمله تناسب نداشتن ابعاد بدنی دانشآموزان با میز و صندلی مورد استفاده در مدارس و همچنین حمل نامناسب کیف مدرسه مرتبط هستند.
نتیجهگیری: شرایط ارگونومی مدارس در ایران ضعیف و زمینهساز افزایش شیوع اختلالات اسکلتی - عضلانی شده است؛ بنابراین، بررسی مدارس از نظرالزامات ارگونومی و انجام اقدامات لازم جهت بهسازی آنها از یک سو و از سوی دیگر افزایش آگاهی دانشآموزان درباره نحوه انجام تکالیف و حمل صحیح کیف ضروری است.
مهدی گنجی، میلاد کریمی، بهنوش بهاری،
دوره 12، شماره 4 - ( 12-1403 )
چکیده
اهداف: امروزه استفاده از نمایشگرهای دیجیتال داخل خودرو، فراوانی زیادی پیدا کرده است؛ از این رو، بحث انعکاس صفحه نمایشگر به صورت تصویر مجازی روی شیشههای جانبی خودرو هنگام شب، از مباحث بحثبرانگیز در طراحی موقعیت ارگونومی نمایشگر است. با توجه به اهمیت فراوان وظایف بصری، لازم است در فرایند طراحی خودرو ملاحظات ارگونومی، جهت طراحی موقعیت بهینه نمایشگر صورت پذیرد.
روش کار: در پژوهش حاضر با شناسایی عوامل موثر در جانمایی نمایشگر مرکزی در داخل خودرو و تعیین بازه مقداری برای آنها، با استفاده از روش آماری طراحی آزمایش به روش طراحی عاملی کامل، ۲۴۳ حالت از ترکیب عوامل شناساییشده با استفاده از نرمافزار MINITAB نسخه ۱۸، حاصل شد و با اجرای تمامی حالتهای استخراجشده، میزان انعکاس ناشی از نمایشگر مرکزی روی شیشههای جانبی، تحلیل آماری واریانسی (ANOVA) شد.
یافتهها: عوامل موثر به لحاظ آماری (شامل برهمکنش آنها)، بر روی خروجی میزان انعکاس تصویر مجازی روی ناحیه حساس دید و مجموع انعکاس روی شیشه سمت راست و چپ راننده شناسایی شد و با ارائه مدل رگرسیون خطی، میزان و نحوه اثرگذاری عوامل روی خروجیهای بیانشده، تحلیل شد.
نتیجهگیری: حین فرایند طراحی داخلی خودرو و هنگام جانمایی نمایشگر، میتوان عوامل شناساییشده را در این پژوهش به عنوان ابزاری کنترلی جهت کاهش یا از بین بردن نگرانی میزان انعکاس نمایشگر روی شیشههای جانبی به کار گرفت تا از بروز مشکلات ارگونومی دید راننده، هنگام رانندگی در شب، جلوگیری شود.
فاطمه فراغتی، محمدجواد اسدالهزاده، مریم حسنی،
دوره 13، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
اهداف: اختلالات اسکلتیعضلانی ازجمله مشکلات شایع سلامت شغلی هستند که بهویژه در مشاغل رانندگی، بروز بالایی دارند. هدف این مطالعه، ارزیابی وضعیت بدنی و تعیین خطر ابتلا به اختلالات اسکلتیعضلانی در راهبران قطار شهری مشهد با استفاده از روشREBA بود.
روش کار: در این مطالعه مقطعی، ۱۴۰ نفر از راهبران قطار شهری مشهد به روش نمونهگیری تصادفی انتخاب شدند. دادههای دموگرافیک و اطلاعات مربوط به اختلالات اسکلتیعضلانی با استفاده از پرسشنامه نوردیک و ارزیابی پوسچر کاری با روش REBAجمعآوری شد. برای تحلیل دادهها از آزمونهای آماری پارامتریک (آزمون مقایسه میانگین دو گروه مستقل) و ناپارامتریک (آزمون کایدو) استفاده شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که ۸۷/۱ درصد از شرکتکنندگان حداقل در یکی از نواحی بدن دچار اختلالات اسکلتیعضلانی بودند. بیشترین شیوع درد مربوط به نواحی گردن (۶۰ درصد)، کمر (۵۷/۱ درصد) و پشت (۳۳/۶ درصد) بود. براساس نتایج ارزیابی پوسچر REBA، ۷۱/۴ درصد از افراد در سطح خطر متوسط قرار داشتند. همچنین، ارتباط معناداری بین شاخص توده بدنی، سابقه کاری و ابتلا به اختلالات عضلانیاسکلتی مشاهده شد (۰/۰۵p<).
نتیجه گیری: با توجه به شیوع زیاد اختلالات اسکلتیعضلانی میان راهبران قطار شهری مشهد و وضعیتهای بدنی با خطر متوسط، نیاز به مداخلات ارگونومیک و آموزش اصول پوسچر صحیح احساس میشود.
سمیرا گوران، سمانه پورهادی، آرام تیرگر، زهرا گرایلی،
دوره 13، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
اهداف: استفاده از پارکها به دلایل مختلفی مانند جنبههای جسمی، روانی و اجتماعی برای سالمندان بسیار ارزشمند است. از این رو تناسب این فضاها با نیازهای سالمندان از اهمیت ویژهای برخوردار است. هدف از این پژوهش، تعیین و معرفی معیارهایی جهت ارزیابی و طبقهبندی پارکها بر اساس میزان تناسب ساختاری آنها با نیازهای سالمندان است.
روش کار: این مطالعهی روششناختی در سال ۱۴۰۳ طراحی شد و همزمان با روانسنجی و اعتباریابی ابزار ارزیابی تناسب ساختاری پارکهای دوستدار سالمند اجرا شد. تعیین مولفههای ساختاری از طریق بررسی متون و اعتباریابی گویهها به روش دلفی انجام گرفت. پس از تعیین روایی محتوا، طبقهبندی گویهها به بخشهای الزامی، اساسی و ایدهآل به ترتیب با کسب حداقل دو سوم و یک سوم آرای متخصصان صورت پذیرفت. در پردازش دادهها از شاخص آمار توصیفی استفاده شد.
یافتهها: بررسی نهایی ۵۸ گویه توسط متخصصان نشان داد که بخش اعظم گویهها (۴۱ مورد معادل ۷۱ درصد) الزامی، ۱۳ مورد (۲۲ درصد) اساسی و ۴ مورد ایدهآل بودند. بیشترین سهم موارد الزامی را ارگونومیستها و کمترین آن را متخصصان سالمندشناس اعلام کردند.
نتیجهگیری: مولفههای ساختاری طراحی پارکها متناسب با ویژگیهای گروه سالمندان در بیشتر موارد مورد بررسی، الزامی یا اساسی هستند و تنها تعداد اندکی از آنها بهعنوان موارد ایدهآل شناخته شدند. بنابراین، طراحی پارکهای دوستدار سالمند نیازمند توجه به جنبههای مختلفی از جمله دسترسی، ایمنی و راحتی است.
مهدی رکنیان، جعفر صالحیان، پیام خانلری بانیارانی،
دوره 13، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
اهداف: سلاحهای گرم، ازجمله تپانچهها و تفنگها، ابزارهای پیچیدهای با کاربردهای نظامی، ورزشی و شخصی هستند که توجه به ارگونومی برای بهینهسازی طراحی و کارایی آنها نیاز است. این مطالعه با هدف بررسی تحقیقات موجود دربارهی ویژگیهای ارگونومیکی تفنگها، با تمرکز ویژه بر تفنگهای تهاجمی طراحی و اجرا شده است.
روش کار: این مطالعه با استفاده از روش مرور دامنهای به بررسی ارگونومی تفنگها پرداخته است. جستجو در پایگاههای اطلاعاتی PubMed ، Web of Science و Scopus با استفاده از کلمات کلیدی مرتبط با طراحی ارگونومی سلاحهای گرم انجام شد. مقالات مرتبط از میان مطالعات جمعآوریشده انتخاب شدند. دادهها را دو نویسنده استخراج و بررسی کردهاند و نتایج براساس حوزههای مشترک دستهبندی شدند.
یافتهها: ۳۱۲۱ مطالعه ازطریق جستجو در پایگاههای اطلاعاتی پیدا شدند که پس از حذف موراد تکراری و بررسی عنوان و چکیده، فایل ۱۲۱ مطالعه دانلود شد و براساس معیارهای ورود، بررسی شدند. درنهایت ۹ مطالعه وارد مرحلهی نهایی شدند. موضوعات مورد بررسی مقالات و تأثیرگذار بر ارگونومی سلاحها شامل ملاحظات آنتروپومتریک و مدلسازی دیجیتال انسانی، پیکربندی تفنگها و ویژگیهای طراحی، پایداری وضعیتی، ایمنی و آموزش بودند.
نتیجهگیری: طراحی ارگونومیکی سلاح، تأثیر قابلتوجهی بر عملکرد کاربر، ایمنی و تجربهی کلی دارد. تلاشهای طراحی آینده باید بر رویکردهای انسانمحور، با در نظر گرفتن دادههای آنتروپومتریک، پیکربندی سلاح، پایداری کاربر و مکانیسمهای ایمنی برای تولید تفنگها تأکید کند.
فرحناز دسترنج، علی محمدی، حسن صادقی نائینی، هانیه نیکومرام، رضا عزیزینژاد،
دوره 13، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
اهداف: ارگونومی مشارکتی با تمرکز بر مشارکت فعال ذینفعان در طراحی و بهبود سیستمهای کاری میتواند بهعنوان راهکاری کلیدی در مدیریت پایدار محیطزیست مطرح شود. این پژوهش بر آن است تا با بررسی سازکارهای تلفیق اصول ارگونومی و مشارکت کارکنان، چگونگی تحقق پایداری زیستمحیطی در محیطهای کاری را تبیین کند.
روش کار: این مطالعه توصیفیتحلیلی در یکی از صنایع خودروسازی ایران انجام شد. برنامه ارگونومی مشارکتی با تیم چهاردهنفره از کارشناسان با جلسات هفتگی دو ساعت تئوری و یک ساعت عملی به مدت سه ماه برگزار شد. اهداف اصلی دوره شامل آموزش جامع سرفصلهای چکپوینتهای ارگونومی سازمان بینالمللی کار (ILO)، تلفیق مباحث ارگونومی با موضوعات محیطزیستی و ایجاد توانایی عملیاتی کردن آموختهها در محیط کار واقعی بود.
یافتهها: تیم ارگونومی پس از اتمام برنامه ارگونومی مشارکتی و بررسی دقیق مشکلات محیط کار، موفق به ارائه پنجاه پیشنهاد کاربردی شد که از این تعداد، بیست درصد به مسائل زیستمحیطی اختصاص داشت. پس از شش ماه همکاری مستمر کارگران و پشتیبانی مدیریت، ده مورد از پیشنهادهای ارائهشده به مرحله اجرا رسید.
نتیجهگیری: کاربست اصول ارگونومی مشارکتی با محوریت مشارکت ذینفعان در طراحی سیستمهای کاری میتواند بهعنوان راهکاری کلیدی در مدیریت پایدار محیطزیست ایفای نقش کند. این رویکرد نهتنها سلامت جسمی و روانی کارکنان را ارتقا میبخشد، بلکه با کاهش استرسهای شغلی و مصرف منابع طبیعی، پیوندی ناگسستنی میان فناوری، انسان و محیطزیست برقرار میسازد. بیتردید پژوهشهای میانرشتهای در حوزه ارگونومی و پایداری زیستمحیطی میتوانند نقشی راهبردی در تحقق توسعهای متوازن برای نسلهای آینده ایفا کنند.
اکرم محمودی، تیمور اللهیاری،
دوره 13، شماره 2 - ( 5-1404 )
چکیده
اهداف: در محیطهای کاری پرفشار امروزی، تابآوری فردی کارکنان و جو ارگونومی از عوامل کلیدی در حفظ بهرهوری و رفاه نیروی انسانی محسوب میشوند. جو ارگونومی نشاندهندهی درک کارکنان از میزان توجه و حمایت سازمان نسبت به طراحی و اصلاح شغل برای ارتقای سلامت و رفاه کارکنان و عملکرد عملیاتی آنها اشاره دارد. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط بین جو ارگونومی و تابآوری کارکنان در یک شرکت گاز انجام شد.
روش کار: پژوهش حاضر، از نوع توصیفی-تحلیلی و مقطعی میباشد و دادهها با استفاده از دو پرسشنامه معتبر تحت عنوان جو ارگونومی و تابآوری کونور و دیویدسون جمعآوری شده است. نمونهگیری به روش خوشهای تصادفی در میان ۱۷۰ نفر از کارکنان ادارات مرکزی و منطقهای شرکت گاز انجام شد. تجزیه و تحلیل دادهها توسط نرمافزار SPSS، آمار توصیفی و آزمونهای همبستگی، تی تست تک نمونهای و رگرسیون صورت گرفت.
یافته ها: میانگین جو ارگونومی شرکت گاز ۲۹/۹۶±۱۳۵/۰۳ و میانگین تابآوری کارکنان ۱۶/۴۴±۹۶/۵ برآورد شد. ضریب همبستگی میان جو ارگونومی و تابآوری برای ۱۷۱ نمونه ۰/۲۲+ بهدست آمد. نتایج نشان داد که میانگین جو ارگونومی، عملکرد عملیاتی، رفاه و تابآوری فردی کارکنان بالاتر از سطح میانگین نظری بوده و بین تمامی ابعاد جو ارگونومی شامل تعهد مدیریت، دانش و آگاهی، مشارکت کارکنان و شناسایی و کنترل مخاطرات با تابآوری، رابطهای مثبت و معنادار وجود داشته است، اما میان متغیرهای دموگرافیک سن، جنسیت، تحصیلات و سابقهی شغلی و تابآوری فردی کارکنان ارتباط معناداری وجود ندارد.
نتیجهگیری: جو ارگونومی مطلوب نقش موثری در کاهش استرس و بهبود شرایط روانی محیط کار ایفا میکند. ارتقای سلامت جسمانی و روانی، کاهش استرس، افزایش رضایت شغلی و بهبود کیفیت زندگی کاری به شکلهای گوناگون بر تابآوری کارکنان تاثیرگذار میباشد. در نتیجه توجه سازمان به مباحث ارگونومیک و راهبردهای حمایتی برای بهبود وضعیت ارگونومی محیط کار میتواند منجر به ارتقای سطح تابآوری فردی کارکنان گردد.
زهرا جهانی، مهشید نامداری، نسترن کشاورز محمدی، مهناز صارمی،
دوره 13، شماره 2 - ( 5-1404 )
چکیده
اهداف: اختلالات اسکلتی-عضلانی، از جمله کمردرد، در کودکان دانشآموز رو به افزایش است. وضعیتهای نامناسب بدنی و حمل نادرست کولهپشتی مدرسه از عوامل موثر در بروز این مشکلات هستند. با این حال، ابزار استاندارد و جامعی برای سنجش دانش ارگونومی کودکان در زمینه مراقبت از ستون فقرات وجود ندارد.
روش کار: این مطالعهی روششناسی در سال ۱۴۰۲ و در مدارس دولتی منتخب شهر تهران انجام شد. از یک فرایند ۷ مرحلهای برای طراحی ابزار استفاده شد. پس از طراحی نسخه اولیه پرسشنامه و بررسی روایی صوری، روایی محتوای پرسشنامه با شاخصهای CVI و CVR توسط ۱۰ متخصص و پایایی ابزار از طریق روش بازآزمایی با مشارکت ۱۵ دانشآموز و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ توسط ۱۸۰ دانشآموز ارزیابی شد.
یافته ها: نسخه نهایی پرسشنامه آگاهی کودکان از ارگونومی ستون فقرات KidSEA) (Kids Spine Ergonomics Awareness:، با ۱۳ سؤال در سه بُعد "آناتومی ستون فقرات"، "پوسچر صحیح" و "ارگونومی حمل وسایل" طراحی شد. CVI و CVR برای هر سوال به ترتیب بیش از ۰/۷۹ و ۰/۶۲ بهدست آمد و در نتیجه تمام سوالات تایید شدند. ضریب توافق کاپا برای هر سوال بیش از ۰/۴۱ و آلفای کرونباخ ۰/۷۴ محاسبه شد، که نشاندهندهی پایایی قابل توجه و مطلوب ابزار است.
نتیجهگیری: پرسشنامه KidSEA، ابزاری معتبر و پایا برای سنجش دانش ارگونومی مراقبت از ستون فقرات در کودکان بوده و میتواند در سنجش سطح سواد سلامت ستون فقرات، طراحی مداخلات و برنامهریزی آموزشی مناسب برای گروه سنی مورد مطالعه استفاده شود. بررسی اعتبار ابزار برای سایر گروهای سنی از طریق انجام مطالعات بعدی مورد پیشنهاد است.
مریم ممتازبخش، سعید قاسمی، نبی امیدی، محمدرضا امیدی، وحیده منتی،
دوره 13، شماره 2 - ( 5-1404 )
چکیده
اهداف: اختلالات اسکلتی-عضلانی از چالشهای اصلی سلامت شغلی در صنایع با شرایط کاری چالش برانگیز مانند پتروشیمی هستند. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر مداخله ترکیبی ارگونومیک و ورزشی بر کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی کارکنان پتروشیمی ایلام انجام شد.
روش کار: این پژوهش نیمهتجربی با طرح پیشآزمون-پسآزمون بر روی ۴۰ کارگر مرد انجام شد. شرکتکنندگان به صورت تصادفی به دو گروه مداخله (ترکیب آموزش ارگونومی و تمرینات ورزشی) و کنترل تقسیم شدند. دادهها با پرسشنامههای نوردیک (NMQ) و عملکرد حرکتی (MPQ) جمعآوری و با آزمونهای t مستقل و تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر تحلیل شدند.
یافتهها: مداخله ترکیبی منجر به کاهش معنادار درد کمر (۵۵ درصد)، شانه (۵۶ درصد) و زانو (۵۷ درصد) و بهبود نمره کل عملکرد حرکتی (۴۳ درصد) شد ( ۰/۰۰۱<P). اندازه اثر کوهن در محدوده ۱/۸ تا ۲/۵ نشاندهنده اثربخشی بالا بود.
نتیجهگیری: ترکیب مداخلات ارگونومیک و ورزشی منجر به کاهش معنادار دردهای اسکلتی-عضلانی و بهبود عملکرد حرکتی در کارکنان پتروشیمی شد. این یافتهها نشاندهنده تاثیر مثبت مداخله بر شاخصهای عملکرد حرکتی کارکنان است.
نبی امیدی، نداسادات جعفری، محمدرضا امیدی، یدالله محمودی،
دوره 13، شماره 3 - ( 7-1404 )
چکیده
اهداف: در محیطهای عملیاتی پرخطر مانند میادین نفتی، عوامل فیزیکی و روانی میتوانند بهرهوری کارکنان و رفتارهای مثبت سازمانی را تضعیف کنند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر آموزش مهارتهای ارگونومیک بر بهبود رفتار شهروندی سازمانی و بهرهوری (بهره وری کارکنان) کارکنان عملیاتی میدان نفتی آذر انجام شد.
روش کار: این پژوهش نیمهتجربی با طرح پیشآزمون–پسآزمون همراه با گروه کنترل بر روی ۴۰ کارگر مرد بخش عملیاتی اجرا شد. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه آموزش ارگونومی و کنترل (هر کدام ۲۰ نفر) قرار گرفتند. دادهها با پرسشنامه رفتار شهروند سازمانی پادساکف و همکاران (۱۹۹۰) و پرسشنامه بهره وری کارکنان هرسی و گلداسمیت (۱۹۸۰) گردآوری و با آزمون t مستقل، تحلیل کوواریانس و مقایسههای درونگروهی تحلیل شدند.
یافتهها: پس از ۴ هفته مداخله، گروه آموزش ارگونومی افزایش معناداری در نمره کل رفتار شهروند سازمانی (از ۶/۱۰۵ به ۴/۱۱۸؛ +۱/۱۲٪) و بهره وری کارکنان (از ۸/۱۲۸ به ۶/۱۴۵؛ +۰/۱۳٪) نشان داد (p<۰/۰۰۱). بیشترین بهبود در رفتار شهروند سازمانی در نوعدوستی (+۳/۱۵٪) و وجدان کاری (+۸/۱۴٪) و در بهره وری کارکنان در انگیزش (+۲/۱۶٪) و توان (+۴/۱۵٪) حاصل شد. اندازههای اثر کوهن در محدوده ۷۸/۱ تا ۲۰/۲ بیانگر اثربخشی بالا بود. در گروه کنترل، تغییرات معناداری مشاهده نشد .(p>۰.۰۵)
نتیجهگیری: آموزش مهارتهای ارگونومیک موجب بهبود چشمگیر رفتار شهروندی سازمانی و بهرهوری کارکنان میدان نفتی آذر شد. این نتایج اهمیت سرمایهگذاری بر آموزشهای ارگونومیک را بهعنوان رویکردی استراتژیک برای ارتقای عملکرد فردی و سازمانی در محیطهای پرخطر تأیید میکند.
رضا مسعودی، زهرا سعیدی ابواسحاقی، شهلا ابوالحسنی، لیلی ربیعی،
دوره 13، شماره 3 - ( 7-1404 )
چکیده
اهداف: پرسنل شاغل در مراکز درمانی به دلیل ماهیت شغلی در معرض انواع آسیبهای شغلی از جمله استرسورهای ارگونومیک قرار دارند، که میتواند بر سلامتی آنان تأثیر بگذارد و منجر به ایجاد فرسودگی شغلی شود پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مداخله ارگونومی بر فرسودگی شغلی و تاب آوری پرستاران شاغل انجام شد.
روش کار: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است که با حضور ۷۰ پرستار شاغل در بیمارستان شهدای لردگان در سالهای ۱۳۹۸-۱۳۹۷ انجام شد. واحدهای پژوهش به روش تصادفی سازی در سطح بلوکی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص یافتند. مداخله ارگونومی شامل چهار مرحله (آموزش، اصلاح کار، برنامه ورزشی منظم و نظارت، حمایت و پیگیری) برای گروه مداخله انجام شد.. ابزار گرد آوری دادهها پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه فرسودگی شغلی ماسلاش بود. میانگین نمرات قبل، بلافاصله بعد و سه ماه بعد از مداخله با استفاده از نرمافزار spss نسخه ۲۳ و آزمونهای تی مستقل، کای اسکوئر و آنالیز واریانس مشاهدات تکرار شده مقایسه شد.
یافتهها: میانگین نمره فرسودگی شغلی قبل از مداخله در دو گروه اختلاف معنی داری نداشت(۰/۰۵<p). در حالی که بعد از مداخله این اختلاف معنی دار شد و در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل فرسودگی شغلی کمتر و تابآوری بیشتر شد(۰/۰۰۱>p).
نتیجهگیری: یافتههای این پژوهش نشان داد که اجرای مداخله ارگونومی در پرستاران میتواند باعث افزایش تاب آوری و کاهش فرسودگی شغلی شود. با توجه به اثربخش بودن این مداخله توصیه میشود برنامه آموزش ارگونومی در برنامههای آوزشی پرستاران گنجانده شود.
علی افشاری،
دوره 13، شماره 4 - ( 10-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: با گسترش فناوریهای دیجیتال و استفاده روزافزون از ابزارهای هوشمند در محیطهای کاری، چالشهایی نظیر مشکلات اسکلتی–عضلانی و کاهش بهرهوری کارکنان بهوجود آمده است. این مقاله با هدف بررسی تأثیر طراحی محیط کار دیجیتال و ابزارهای هوشمند بر سلامت جسمانی و روانی کارکنان و بهرهوری آنها انجام شد.
روش کار: روش تحقیق از نوع میدانی و توصیفی– تحلیلی بود و جامعه آماری شامل کارکنان اداری این سازمانها بود. از جامعه مذکور با توجه به جدول مورگان تعداد 150 نفر به عنوان نمونه بر اساس روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. دادهها با استفاده از پرسشنامه سلامت اسکلتی– عضلانی نوردیک و پرسشنامه بهرهوری کارکنان هافمن و همکاران جمع آوری شدند. برای تجزیه و تحلیل فرضیه ها از روش آماری آزمونهای t وابسته و تحلیل رگرسیون با کاربرد نرمافزار25 spss استفاده شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که بین سلامت اسکلتی– عضلانی و بهرهوری رابطه منفی معنادار مشاهده شد (0/47- r=) بهطوری که با افزایش مشکلات اسکلتی–عضلانی، کارایی(0/41- r=)، کیفیت انجام وظایف (0/39- r=)، تعهد به اهداف (0/45- r=) و مدیریت زمان (0/36- r=) کاهش یافت. رگرسیون چندمتغیره نشان داد که طراحی محیط کار دیجیتال و استفاده از ابزارهای هوشمند با کاهش مشکلات اسکلتی–عضلانی (0/05 p < و 0/52- β =) و افزایش بهرهوری (0/05 p < و 0/46 β =) همراه است.
نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که طراحی ارگونومیک محیط کار همراه با استفاده از ابزارهای هوشمند، موجب کاهش دردهای اسکلتی– عضلانی و افزایش بهرهوری میشود. همچنین این نتایج بر اهمیت محیط کار ارگونومیک و ابزارهای هوشمند برای ارتقای سلامت و عملکرد کارکنان تأکید دارد.
نبی امیدی، حسن قنبرزاده، محسن امامی، محمدرضا امیدی،
دوره 13، شماره 4 - ( 10-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: با گسترش فزاینده بانکداری دیجیتال، تهدیدات سایبری به یک ریسک مالی و عملیاتی بزرگ تبدیل شدهاند. این پژوهش با هدف طراحی یک مدل مبتنی بر اصول ماکروارگونومی برای تقویت تابآوری امنیت سایبری بهمنظور کاهش ریسک مالی در صنعت بانکداری دیجیتال انجام شد.
روش کار: این پژوهش با رویکرد ترکیبی انجام شد. در فاز کیفی، با ۱۵ خبره مصاحبه شد و دادهها با تحلیل تماتیک بررسی گردید. در فاز کمی، مدل مفهومی حاصل از طریق یک پرسشنامه محققساخته بر روی نمونهای شامل ۳۸۷ نفر از کارکنان بانکها آزمون شد. تحلیل دادهها و ارزیابی مدل نهایی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار LISREL صورت گرفت.
یافتهها: تحلیل کیفی منجر به شناسایی ۵ مضمون اصلی و ۳۲ مضمون فرعی شد که ابعاد مدل را تشکیل دادند: زیرسیستم فنی-ابزاری، انسانی-روانشناختی، سازمانی-ساختاری، عوامل محیطی-نظارتی، و تابآوری امنیت سایبری (پیامد). نتایج آزمون مدل کمی نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است (CMIN/DF = 2.41, GFI = 0.92, CFI = 0.94, RMSEA = 0.061, SRMR = 0.057). هر چهار بُعد ماکروارگونومی تأثیر مثبت و معناداری بر تابآوری امنیت سایبری داشتند. در این میان، «زیرسیستم سازمانی-ساختاری» با ضریب مسیر استاندارد ۰.۴۸ بیشترین تأثیر را به خود اختصاص داد و بهعنوان قویترین پیشبین شناسایی شد.
نتیجهگیری: مدل جامعهشناختی-فنی مبتنی بر ماکروارگونومی، چارچوبی کارآمد برای تحلیل و تقویت تابآوری امنیت سایبری در بانکداری دیجیتال ارائه میکند؛ بهگونهای که انتظار میرود افزایش تابآوری سایبری، به کاهش ریسکهای مالی نیز کمک کند. این نتیجه بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً فنی به نگرشی سیستمی و تعاملی میان انسان، فناوری و ساختار سازمانی تأکید دارد.
شافع عباسی، رقیه لطفی اصفهانجق، فریده باباخانی،
دوره 13، شماره 4 - ( 10-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: کفشهای برفوت بهعنوان محصولی برای مدیریت اختلالات اسکلتی-عضلانی شناخته شدهاند و استفاده طولانی از کفش نامناسب میتواند پیامدهای منفی بر سلامت داشته باشد. با وجود رشد مصرف این کفشها در ایران، شواهد محدود درباره چالشهای بالینی و عملی مرتبط وجود دارد. بررسی تجربیات فروشندگان میتواند موانع عرضه و استفاده این محصول را شناسایی کرده و دادههای کاربردی برای بهبود تجویز، آموزش مصرفکنندگان و ارتقای کیفیت مراقبت بالینی فراهم کند.
روش کار: این مطالعه کیفی با محوریت ارگونومی، به بررسی چالشها و فرصتهای استفاده از کفشهای برفوت در ایران از دیدگاه فروشندگان پرداخته است. دادهها با تعدیل پرسشنامه اندرسون و تایید سه متخصص ارتز و پروتز جمعآوری شد و توسط ۱۰ فروشنده تکمیل گردید. تحلیل موضوعی دادهها، نیازها و چالش های مرتبط با کفشهای برفوت در بازار ایران را روشن کرد.
یافتهها: ورزشکاران، افراد با وزن طبیعی و مبتلایان به ناهنجاریهای پنجه پا بیشترین رضایت را از کفشهای برفوت دارند، اما افراد با مشکلاتی مانند صافی شدید کف پا یا کمردرد بدون کفی اختصاصی دچار چالش میشوند. همچنین اسکن کف پا و طراحی کفی شخصیسازیشده در بهبود راحتی و کاهش درد پا نقش تعیینکننده دارد.
نتیجهگیری: کفشهای برفوت در صورت طراحی و استفاده ارگونومیک، عملکرد عضلات کف پا را بهبود میبخشند. با این حال، افراد مبتلا به کمردرد، کف پای گود، خارپاشنه، میخچه یا انواع تاول باید با احتیاط از آنها استفاده کنند، زیرا مصرف نادرست میتواند درد را تشدید و علائم بالینی را افزایش دهد.
ندا سادات جعفری، نبی امیدی، محمد سَرائیطلب، محمدرضا کرمانی، الهام خسروی،
دوره 13، شماره 4 - ( 10-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک مدل یکپارچه برای توسعه مهارتهای نرم انجام شد که توانمندسازی مبتنی بر فناوری را با اصول ارگونومی شناختی در هم میآمیزد.
روش کار: این پژوهش از نوع ترکیبی با طرح اکتشافی متوالی بود. در فاز کیفی، با استفاده از نمونهگیری هدفمند، با ۱۸ نفر از نخبگان دانشگاهی و مدیران ارشد بانک مصاحبه عمیق انجام و دادهها با روش تحلیل تماتیک تحلیل شدند. در فاز کمی که از نوع توصیفی-پیمایشی بود، مدل مفهومی استخراجشده از فاز کیفی، از طریق پرسشنامه محققساخته بر روی نمونهای متشکل از ۳۹۵ نفر از کارکنان ستادی و شعب بانک رفاه کارگران آزمون شد. تحلیل دادهها و ارزیابی مدل با استفاده از روش مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار AMOS 26 انجام گرفت.
یافتهها: تحلیل کیفی منجر به شناسایی ۴ مضمون اصلی و ۲۸ مضمون فرعی شد که ابعاد مدل را تشکیل دادند: توانمندسازی مبتنی بر فناوری، ملاحظات ارگونومی شناختی، عوامل زمینهای و سازمانی، و توسعه یکپارچه مهارتهای نرم (پیامد). نتایج آزمون مدل کمی نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است و هر سه بُعد پیشبین تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه مهارتهای نرم داشتند. در این میان، «عوامل زمینهای و سازمانی» با ضریب مسیر استاندارد ۰.۴۵ بیشترین تأثیر را به خود اختصاص داد و بهعنوان قویترین پیشبین شناسایی شد.
نتیجهگیری: این یافته بر ضرورت یک نگرش سیستمی که تعامل میان انسان، فناوری و ساختار سازمانی را به رسمیت میشناسد، تأکید داشته و نشان میدهد که موفقیت در توانمندسازی کارکنان، نیازمند توجه همزمان به ابزارهای فناورانه و اصول ارگونومی شناختی است.
مهدی بیرامیجم، محمدصادق سهرابی، محمد بابامیری، آرزو فرهادی،
دوره 13، شماره 4 - ( 10-1404 )
چکیده
چکیده سیاستی:
در دنیای امروزی، سامانههای مدیریت پژوهش در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی بهعنوان ابزارهای حیاتی برای تسهیل فرآیندهای تحقیقاتی شناخته میشوند. یکی از جنبههای کلیدی موفقیت این سامانهها، کاربردپذیری آنهاست که در صورت ضعف، میتواند به کاهش بهرهوری، افزایش زمان صرف شده توسط کاربران و کاهش رضایت آنها منجر شود. کاربران سامانههای پژوهشی مورداستفاده در دانشگاهها، مشکلاتی ازجمله پیچیدگی منوها، عدم شفافیت در فرآیندهای جستجو و گزارش دهی، و عدم آموزش را همواره تجربه میکنند. در این راستا، سیاستهای پیشنهادی برای بهبود طراحی فرآیندها، سیستمهای بازخورد و گزارش دهی، آموزشهای ساختارمند و پشتیبانی مستمر، و ارزیابی مداوم تجربه کاربری بهمنظور ارتقاء کارایی و رضایت کاربران ارائهشده است. این پیشنهادها میتوانند سایر سامانههای مدیریت پژوهش و آموزش در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی نیز به کار گرفته شوند. درنتیجه، توجه به کاربردپذیری و بهبود مستمر سامانهها میتواند به افزایش کارایی و رضایت کاربران در این محیطها منجر شود.
