لیلا راستگو بالو، آیسل اللهیاری، تیمور اللهیاری،
دوره 13، شماره 4 - ( فصلنامه تخصصی انجمن ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی ایران- در دست انتشار 1404 )
چکیده
مقدمه: در حرفه دندانپزشکی، دستها نقش اساسی در انجام دقیق حرکات ظریف و کنترل ابزارهای تخصصی دارند. ابعاد آنتروپومتری، قدرت چنگش و مهارت دستی از عوامل کلیدی در طراحی ابزارهای متناسب و ارگونومیک محسوب میشوند. با توجه به تفاوتهای فیزیولوژیک و آناتومیک بین دو جنس، هدف از پژوهش حاضر بررسی تفاوتهای جنسیتی در ابعاد آنتروپومتری دست، قدرت چنگش و مهارت دستی در میان دانشجویان دندانپزشکی بود.
مواد و روشها: این مطالعه توصیفی–تحلیلی بر روی ۱۰۰ دانشجوی دندانپزشکی (۵۱ زن و ۴۹ مرد) دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام شد. ابعاد آنتروپومتری دست با کالیپر دیجیتال، قدرت چنگش قوی با داینامومتر جامار، قدرت چنگش ظریف با پینچگیج SAEHAN و مهارت دستی با آزمون Roeder اندازهگیری شد. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و آزمون تی مستقل تحلیل گردیدند.
یافتهها: میانگین قد و وزن مردان بهترتیب ۱۷۷/۶±۴/۵۲ سانتیمتر و ۷۷/۸±۱۰/۹۲ کیلوگرم، و در زنان بهترتیب ۱۶۲/۵±۵/۳۲ سانتیمتر و ۶۳/۱±۸/۱۲ کیلوگرم بود. بیشتر ابعاد آنتروپومتری دست (طول، پهنا و محیط انگشتان) در مردان بهطور معناداری بیشتر از زنان بود (0.001p<). میانگین قدرت چنگش قوی در مردان ۴۵/۲±۸/۳ کیلوگرم و در زنان ۲۶/۸±۶/۱ کیلوگرم بود (0.001 p<). در مورد هر دو نوع قدرت چنگش ظریف نیز تفاوت معناداری مشاهده شد (0.01(p<. درحالیکه میانگین نمره مهارت دستی زنان (۲۳/۴±۳/۲) اندکی بالاتر از مردان (۲۲/۶±۳/۸) بود، این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود((p>0.05).
نتیجهگیری: نتایج نشان داد تفاوتهای جنسیتی قابلتوجهی در ابعاد آنتروپومتری و قدرت چنگش دست وجود دارد، اما مهارت دستی تفاوت معنیداری بین دو جنس نشان نداد. این یافته بر ضرورت طراحی ابزارهای دندانپزشکی متناسب با ابعاد انتروپومتری هر جنس تأکید دارد.
